دانشگاه آزاد اسلامي
واحد تهران مرکزي
دانشکده تربيت بدني وعلوم ورزشي
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد (M.A )
گرايش : مديريت ورزشي
عنوان :
آزمون مدل مفهومي تاثير بين انگيزه ورزشي با نگرش به دوپينگ و رفتار دوپينگ در ورزشکاران حرفه اي ورزش هاي تيمي
استاد راهنما :
دکتر فرشاد تجاري
استاد مشاور :
محمدرضا اسمعيلي
پژوهشگر :
سحر سلطان آبادي
تابستان 1392
تقديم به :
پدر بزرگوار و مادر مهربانم
آن دو فرشته اي که از خواسته هايشان گذشتند، سختي ها را به جان خريدند و خود را سپر بلاي مشکلات و ناملايمات کردند تا من به جايگاهي که اکنون در آن ايستاده ام برسم .
تشکر و قدرداني :
از استاد گراميم جناب آقاي دکتر فرشاد تجاري بسيار سپاسگذارم چرا که بدون راهنمايي هاي ايشان تامين اين پايان نامه بسيار مشکل مي نمود.
از جناب آقاي جاسم منوچهري به دليل ياري ها و راهنمايي هاي بي چشمداشت ايشان که بسياري از سختي ها را برايم آسانتر نمودند، بسيار سپاسگذارم.
تعهد نامه اصالت پايان نامه کارشناسي ارشد
اينجانب سحر سلطان آبادي دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد نا پيوسته به شماره دانشجويي 900743719 در رشته مديريت ورزشي که در تاريخ 17/06/1392 از پايان نامه خود تحت عنوان: آزمون مدل مفهومي ارتباط بين انگيزه ورزشي با نگرش به دوپينگ و رفتار دوپينگ در ورزشکاران حرفه اي ورزش هاي تيمي
با کسب نمره 18 ودرجه………………..دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي شوم:
1- اين پايان نامه حاصل تحقيق وپژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي که از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران( اعم از پايان نامه، کتاب ، مقاله و……..) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه هاي موجود، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را در فهرست ذکر ودرج کرده ام.
2- اين پايان نامه قبلاً براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي(هم سطح،پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها ومؤسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3- چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و…. از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4- چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را بپذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
نام ونام خانوادگي: سحر سلطان آبادي
تاريخ وامضاء:
بسمه تعالي
در تاريخ
دانشجـوي کارشناسي ارشد آقاي / خانم سحر سلطان آبادي از پايان نامه خود دفـاع نمـوده و بـا نمـره 18 بحـروف هجده و بـا درجـه مورد تصويـب قـرار گرفت.
امضاء استاد راهنما
بسمه تعالي
دانشکده تربيت بدني و علوم ورزشي
×××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××××
(اين چکيده به منظور چاپ در پژوهش نامه دانشگاه تهيه شده است)
نام واحد دانشگاهي: تهران مرکزي کد واحد: 101کد شناسايي پايان نامه: 10121402912013عنوان پايان نامه: آزمون مدل مفهومي تاثير بين انگيزه ورزشي با نگرش به دوپينگ و رفتار دوپينگ در ورزشکاران حرفه اي ورزش هاي تيمينام و نام خانوادگي دانشجو: سحر سلطان آبادي
شماره دانشجويي: 900743719
رشته تحصيلي: تربيت بدني و علوم ورزشي- مديريت ورزشيتاريخ شروع پايان نامه: 04/10/91
تاريخ اتمام پايان نامه: 17/06/1392استاد راهنما: دکتر فرشاد تجاري استاد مشاور: دکتر محمدرضا اسمعيليآدرس و شماره تلفن: اراک، خيابان امام خميني، کوچه شهيد حمزه اي ساختمان اول طبقه 2 – 08632232783چکيده پايان نامه (شامل خلاصه، اهداف، روش هاي اجرا و نتايج به دست آمده) :
استفاده از داروها و روش هاي افزايش دهنده عملکرد در ميان ورزشکاران به منظور بهبود عملکرد جسماني قدمتي به اندازه تاريخ ورزش دارد و تاکنون يکي از ويژگي هاي ورزش رقابتي بوده است. هدف تحقيق حاضر آزمون مدل مفهومي ارتباط بين انگيزه ورزشي با نگرش به دوپينگ و رفتار دوپينگ در ورزشکاران حرفه اي ورزش هاي تيمي مي باشد. با استفاده از نمونه گيري تصادفي در دسترس تعداد 200 نفر از ورزشکاران تيمي حرفه اي شامل 114 مرد و 86 زن از رشته هاي واليبال، بسکتبال، فوتبال، فوتسال و هندبال پرسشنامه ها پرسشنامه هاي انگيزه ورزشي مالت و همکاران (2007)، مقياس نگرش افزايش دهنده هاي عملکرد (پتروزي، 2002) و پرسشنامه رفتار دوپينگ (پتروزي،2007) را به صورت داوطلبانه تکميل نمودند. آزمون مدل سازي معادلات ساختاري براي بررسي مدل مفهومي استفاده شد و تجزيه وتحليل داده ها با استفاده از نرم افزار ليزرل صورت گرفت. مدل سازي معادلات ساختاري نشان داد نگرش به دوپينگ با رفتار دوپينگ و بي انگيزگي با نگرش به دوپينگ ارتباط معناداري دارند. نظر استاد راهنما براي چاپ در پژوهش نامه دانشگاه مناسب است تاريخ و امضاء:
مناسب نيست
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و معرفي
1.1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….2
2.1 بيان مساله…………………………………………………………………………………………………………………………………..4
3.1 اهميت تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………………….7
4.1 ضرورت تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………………..8
5.1 اهداف تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………………..9
هدف کلي…………………………………………………………………………………………………………………………………….9_
اهداف اختصاصي ……………………………………………………………………………………………………………………….10_
6.1 فرضيه هاي تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………….11
7.1 حدود تحقيق …………………………………………………………………………………………………………………………..12
8.1 تعريف مفهومي واژه ها و اصطلاحات ………………………………………………………………………………………..12
فصل دوم: زير بناي نظري و پيشينه تحقيق
1.2 زير بناي نظري ……………………………………………………………………………………………………………………..18
فصل سوم: روش شناسي
1.3 روش اجراي تحقيق………………………………………………………………………………………………………………77
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2.3 جامعه و نمونه تحقيق ………………………………………………………………………………………………………………….77
3.3 تعريف عملياتي متغير هاي …………………………………………………………………………………………………………..77
_ انگيزش ورزشي ……………………………………………………………………………………………………………………………..77
_ نگرش به دوپينگ ……………………………………………………………………………………………………………………………78
_ رفتار دوپينگ …………………………………………………………………………………………………………………………………78
4.3 جمع آوري داده ها ……………………………………………………………………………………………………………………..79
_ ابزار جمع آوري داده ها …………………………………………………………………………………………………………………79
_ نحوه جمع آوري داده ها ……………………………………………………………………………………………………………….80
5.3 روش هاي آ ماري ……………………………………………………………………………………………………………………80
فصل چهارم : يافته ها
1.4 يافته هاي توصيفي………………………………………………………………………………………………………………….83
_ توصيف متغيرهاي جمعيت شناختي …………………………………………………………………………………………………….83
_ توصيف سوال ها و گزاره هاي ابزارهاي تحقيق …………………………………………………………88
_ توصيف متغير هاي تحقيق …………………………………………………………………………………..94
2.4 يافته هاي استنباطي ………………………………………………………………………………………………………………….95
فهرست مطالب
عنوان صفحه
_ گزارش پايائي ابزارهاي اندازه گيري تحقيق……………………………………………………………………………………..95
_ گزارش اعتبار يابي ابزارهاي اندازه گيري تحقيق ………………………………………………………………………………97
_ آزمون مدل ……………………………………………………………………………………………………………………..107
_ گزارش تحليل واريانس ……………………………………………………………………………………………………………….135
_ بررسي وضعيت متغيرهاي تحقيق ……………………………………………………………………………….152
فصل پنجم : بحث و نتيجه گيري
1.5 بحث و نتيجه گيري …………………………………………………………………………………………………………………155
2.5 محدوديت تحقيق ……………………………………………………………………………………………………………………187
3.5 پيشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………………….187
_ پيشنهادات برخاسته از تحقيق ……………………………………………………………………………………………………….187
_ پيشنهادات براي مطالعات آينده …………………………………………………………………………………………………….188
منابع …………………………………………………………………………………………………………………………………………..189
چکيده انگليسي ……………………………………………………………………………………………………………………………195
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
1.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب سطح ورزشکار……………………………………………………………………….83
2.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب بستگي داشتن آينده ورزشي به موفقيت بدني……………………………….84
3.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب جنسيت ……………………………………………………………………………….84
4.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب وضعيت سني………………………………………………………………..85
5.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب رشته ورزشي………………………………………………………………85
6.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب سطح تحصيلات………………………………………………………………………86
7.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب سابقه ورزشي…………………………………………………………………………87
8.4 جدول توزيع پاسخ دهندگان بر حسب سطح رقابت……………………………………………………………………………87
9.4 جدول توصيف ميانگين و انحراف معيار سوالات مقياس نگرش به دوپينگ…………………………..88
10.4 جدول توصيف ميانگين و انحراف معيار سوالات رفتار دوپينگ……………………………………….90
11.4 جدول توصيف ميانگين و انحراف معيار سوالات مقياس انگيزه ورزشي…………………………….91
12.4 جدول بررسي آمار توصيفي ابعاد انگيزه ورزشي………………………………………………………94
13.4 جدول بررسي آمار توصيفي متغير هاي اصلي تحقيق………………………………………………………………95
14.4 جدول ضرايب آلفاي کرانباخ براي متغيرهاي هاي تحقيق………………………………………………………………….96
15.4 جدول ضرايب آلفاي کرانباخ براي ابعاد انگيزه ورزشي…………………………………………………………………….97
16.4 جدول ارتباط ميان ابعاد انگيزه ورزشي…………………………………………………………………….101
17.4 جدول خلاصه نتايج تحليل عاملي تائيدي متغير انگيزه ورزشي………………………………………………………….102
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
18.4 جدول خلاصه نتايج تحليل عاملي تائيدي متغيرهاي نگرش و رفتار دوپينگ………………………………………..106
19.4 جدول بررسي خلاصه فرضيات اصلي تحقيق…………………………………………………………………………………111
20.4 جدول بررسي خلاصه فرضيات فرعي تحقيق…………………………………………………………………………………122
21.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس براي متغير وضعيت حرفه اي بودن……………………………………………….125
22.4 جدول ميانگين متغير هاي تحقيق به تفکيک وضعيت سطوح ورزشکاران…………………………………126
23.4 جدول نتايج آزمون تعقيبي توکي براي نوع ورزشکار……………………………………………………………………..126
24.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس براي متغير گروه هاي سني………………………………………………………..128
25.4 جدول ميانگين متغيرهاي تحقيق به تفکيک وضعيت سني………………………………………………………………..129
26.4 جدول نتايج آزمون تعقيبي توکي براي گروه هاي سني…………………………………………………………………..129
27.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس براي متغير رشته ورزشي………………………………………………………….133
28.4 جدول ميانگين متغير هاي تحقيق به تفکيک رشته ورزشي………………………………………………………………134
29.4 جدول نتايج آزمون تعقيبي توکي براي رشته ورزشي…………………………………………………………………….134
30.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس براي متغير سطح تحصيلات……………………………………………………..140
31.4 جدول ميانگين متغير هاي تحقيق به تفکيک وضعيت تحصيلي………………………………………………………..141
32.4 جدول نتايج آزمون تعقيبي توکي براي سطح تحصيلات………………………………………………………………..141
33.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس براي متغير سطح تجربه………………………………………………………….145
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
34.4 جدول ميانگين متغير هاي تحقيق به تفکيک وضعيت سابقه ورزشي…………………………………………………146
35.4 جدول نتايج آزمون تعقيبي توکي براي سطح تجربه………………………………………………………………………146
36.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس براي متغير سطح رقابت…………………………………………………………..150
37.4 جدول ميانگين متغير هاي تحقيق به تفکيک وضعيت سطح رقابت……………………………………………………151
38.4 جدول نتايج آزمون تحليل واريانس به تفکيک وضعيت جنسيتي………………………………………………………151
39.4 جدول ميانگين متغير هاي تحقيق به تفکيک وضعيت جنسيتي………………………………………………………….151
40.4 جدول بررسي وضعيت متغيرهاي تحقيق…………………………………………………………………………………………….153
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
2-1 انواع مختلف انگيزه در زنجيره خودمختاري………………………………………………………………………………….19
2-2 نتايج تحليل مسير مدل انگيزشي روي مصرف مواد افزايش دهنده عملکرد…………………………………………23
2-3 مدل انگيزشي رفتار دوپينگ……………………………………………………………………………………………………..24
2-4 سطوح مختلف انگيزش بيروني………………………………………………………………………………………………….31
2-5 نتايج اثرات مستقيم مدل که ارتباط بين نگرش ها به افزايش دهنده هاي عملکرد و حساسيت دوپينگ…….70
2-6 نتايج مدل ميانجي ارتباط بين نگرش ها به افزايش دهنده هاي عملکرد، تمايل احتماعي و حساسيت دوپينگ…71
2-7 نتايج مدل اصلي تحقيق که ارتباط بين نگرش به دوپينگ، رفتار دوپينگ، باور دوپينگ وگرايش ورزشي…….75
4 . 1 . مدل اندازه گيري متغير انگيزه ورزشي در حالت تخمين استاندارد………………………………………………98
4 . 2 . مدل اندازه گيري متغير انگيزه ورزشي در حالت ضرايب معناداري…………………………………………..100
4 . 3 . مدل اندازه گيري متغيرهاي نگرش و رفتار دوپينگ در حالت تخمين استاندارد…………………………….104
4 . 4 . مدل اندازه گيري متغيرهاي نگرش و رفتار دوپينگ در حالت ضرايب معناداري…………………………..105
4 . 5 . مدل مفهومي تحقيق (اصلي)………………………………………………………………………………………108
4 . 6 . مدل در حالت ضرايب تخمين استاندارد…………………………………………………………………………………109
4 . 7 . مدل در حالت ضرايب معناداري………………………………………………………………………………………….110
4 . 8 . مدل مفهومي تحقيق (فرعي)………………………………………………………………………………………121
4 . 9. مدل در حالت ضرايب تخمين استاندارد………………………………………………………………………………..123
4 . 10. مدل در حالت ضرايب معناداري………………………………………………………………………………………..124
فصل اول:
مقدمه و معرفي
1-1 مقدمه
احتمالاً واژه دوپينگ از واژه هلندي دوپ1 که نام يک نوشيدني الکلي ساخته شده از پوست انگور است که توسط جنگجويان زولو به منظور افزايش دلاوريشان در جنگ مورد استفاده قرار مي گرفته مشتق شده است(وادا،20122). و يا به روايتي ديگر واژه دوپينگ از زبان آفريقاي جنوبي مشتق شده است و اشاره به يک نوشيدني الکلي باستاني دارد که به عنوان محرک در مراسم رقص استفاده مي گرديد(جعفري ،1385 به نقل از محمد عاکفيان ،1389).
امروزه واژه ي دوپينگ بطور انحصاري اشاره به استفاده روشها و مواد افزايش دهنده عملکرد در رقابت ورزشي چه به منظور افزايش و چه حفظ عملکرد و همچنين گريز از روند نمونه گيري دارد (پتروزي3،2002). عليرغم اصطلاحات مرتبط جديد، بهره گيري از کمک دهنده هاي شيميايي در وضعيت هاي ورزشي فاجعه جديدي نيست. عارضه استفاده از مواد ممنوعه در ميان ورزشکاران که به قصد ارتقاي مصنوعي سطح اجرا است ريشه در ديرباز دارد و در حال حاضر بسيار مشهود مي باشد زيرا که از سمت ورزش هاي حرفه اي تغذيه و حمايت مي شود و به صورت تجاري روي آن متمرکز شده اند. استفاده بعضي از اشکال مواد شيميايي براي افزايش هوشياري، استقامت و عملکرد بدني همواره مورد توجه بوده است(وروکن4،1996، هوليهان5،1999). ورزشکاران رقابت کننده در المپيک يونان باستان از محرک ها براي افزايش عملکردشان استفاده مي کردند(آسکن6،1998، شنيدر و باتچر7،1991). ورزشکاران يونان باستان به استفاده از رژيم هاي غذايي خاص و معجون هاي محرک براي نيرومند ساختن خودشان مشهورند. گلادياتورهاي رومانيايي و سواره نظام هاي قرون وسطي به کمک گيري از مواد افزايش دهنده عملکرد جهت قادر بودن به ادامه وضعيت هاي جنگي عليرغم خستگي و جراحت روي مي آوردند(وادينگتون8،2000). در ورزش مدرن، دوچرخه سواران، و شناگرهاي مسافت هاي طولاني همواره نخستين مظنون هاي دوپينگ بوده اند. دوندگان ماراتون قبل از قرن بيستم مظنون هاي استفاده ي استريکنين9 بوده اند. بوکسورها نيز پيوسته از محرک ها و ديگر داروها مثل کوکائين10، هروئين11 و الکل12 براي افزايش هوشياري و/يا تسکين درد استفاده مي کردند(دونوهويي13 و جانسون14،1986). موارد بيشمار هستند. همچنين مواد افزايش دهنده عملکرد بطور آزادانه و نا محدود براي قرن ها در ورزش استفاده شدند. اين چنين اعمالي از سال 1960 زماني که سري هاي مرگ يا حوادث قريب به مرگ نهايتاً دستگاه هاي مديريت ورزش را از خطر اينکه استفاده ي مواد در ورزش مشکلي جدي است با خبر کرد، غير قابل قبول بوده است(وادينگتون ،2000). نگراني اصلي تعداد ورزشکاران استفاده کننده از دارو يا مقدار داروهاي استفاده شده نيست بلکه خطرات ترکيب داروهاي مختلف است. استفاده از افزايش‌دهنده هاي عملکرد يكي ازمهم ترين مشکلات ورزش هاي رقابتي در دهه هاي متمادي بوده است. ارزيابي نگرش ورزشکاران در مقابل مواد افزايش دهنده عملکرد ممنوع شده(اکثراً استروئيد هاي آنابوليک) و دوپينگ تاريخ طولاني در ورزش دارد. در حدود 40 سال قبل، از ورزشکاران درباره اعتقادشان در مورد نتايج مثبت استفاده از مواد نيروزا پرسيده شد. محققان به يک بصيرت خوب و عقلاني در رفتار افرادي که دوپينگ مي کردند رسيده اند(وادا، 2006 ،2009). فشار زيادي براي برنده شدن در سازمانهاي ورزشي و ورزشکاران درگير در رقابتهاي ورزشي سطح بالا که در بالاترين سطح خود هستند وجود دارد. جوامع مي خواهند قهرمانان و نام آوران مشهور خود را ببينند و به جهانيان بشناسانند. ملت ها مي خواهند به ورزشکاران خود که در بالاترين سطح رقابتي قرار دارند افتخار کنند. جوامع محلي آرزو مي کنند که در کانون توجه قرار گيرند، محبوبيت داشته باشند و تصوير مثبتي از قهرمانان خود ارائه دهند. شرکت کنندگان تشنه رکورد شکنان رقابت هاي ورزشي هستند. همه اين موارد بدين معني است که افراد و سازمانها دائماً در حال توسعه و دست يابي به هر نوع تکنولوژي و وسيله اي هستند که باعث پيشي گرفتن آنها در رقابت شود و استفاده از داروهاي افزايش دهنده عملکرد به عنوان يکي از راه هاي اجراي برتر همواره مد نظر بوده است( پتروزي 2002).
1-2 بيان مساله
در ورزش دوپينگ به داروهاي افزايش دهنده عملکرد و به طور مشخص آنهايي که توسط سازمانهاي کنترل رقابتها ممنوع شده اند گفته مي شود. دوپينگ و عادت هاي مرتبط با آن اغلب در ورزش هايي که قدرت نقش مهمي در توفيق آن دارد ازقبيل(وزنه برداري و پاورليفتينگ و…) و نيز ورزش هايي که ظرفيت هوازي عامل عمده برتري است مثل(دوچرخه سواري، اسکيت، فوتبال و …) مشاهده مي شود(ليپي15، فرانچيني16، گويدي17، 2007، ماروويک 2006). دوپينگ در ورزش هاي رقابتي شايع است. بسياري از کشورها تلاش مي کنند تا فاکتورهايي که بر عملکرد ورزشکاران در رقابت موثر هستند را شناسايي کنند. آنها اميدوار هستند که با ارزيابي هاي اثربخش بتوانند يافته هايي را در جهت کمک به ورزشکاران براي پيشرفت در دست يابي به اهدافشان طراحي کنند. مطالعات نشان داده است که وضعيت فيزيکي و ذهني بيشترين تاثير را بر عملکرد ورزشکاران دارند( جي لاي،1997). محققان به نظر مي رسد با اينکه دوپينگ در ورزش نا خوشآمد است موافق باشند. لازم به ذکر است دليل پشت موضوع ممنوعيت دوپينگ ابتدا افزايش نگراني درباره ي سلامتي ورزشکار بود(تود و تود18، 2001). دوپينگ بعد از آن مورد تنها به عنوان کاري غير اخلاقي پديدار شد(پتروزي، 2007). هردوي ادبيات برجسته و وضعيت سازماني ورزشي جهاني اداري پيشنهاد مي کند که نگرش هاي ورزشکاران مسئول رفتار منحرف دوپينگ هستند(آلارانتا و همکاران19، 2006، کرون و هيترينگتون20، 1989، هوبرمن21، 2001).
بيش از حد رقابتي بودن يا پيروزي طلب بودن به عنوان توضيح غير فني براي دوپينگ استفاده مي شود. اگرچه سطوح متفاوت جنسيت، فرهنگ و رقابت در ميان ورزشکاران از دهه 80(گيل و دوالتوسکي22، 1988، گيل، کلي، مارتين و کاروسو23، 1991) به دقت بررسي شده است، ارتباط بين اين فاکتورها و رفتار دوپينگ به طور تجربي آزمون نشده است، به استثناي يک پروژه در مطالعه بوسيله لوسيدي، گرانو، لئون، لومباردو و پسي24(2004). مدل تئوري کلاسيک رفتار برنامه ريزي شده25(آجزن و مادن26، 1986) يک چهارچوب کاري به صورت تئوري براي مطالعه در ميان افراد بالغ ايتاليايي فراهم کرد، که نگرش به عنوان قوي ترين پيشگو براي تصميم رفتاري شناخته شد. مدل تئوري رفتار برنامه ريزي شده در طول سطوح مختلف جنسيت و درگيري ورزش جاي گرفت(پتروزي،2007). مفروضات اصلي نگرش در مقابل دوپينگ يکي از مهمترين پيش بيني کننده هاي رفتارهاي احتمالي دوپينگ مي باشد، ورزشکاراني که نرمي و ملايمت بيشتر در مقابل دوپينگ نشان دادند، احتمال بيشتري در استفاده از داروهاي ممنوعه داشتند(پتروزي، آيدمن27 و نپوز28، 2008، پتروزي و آيدمن 2009). مطالعات نشان داد که ورزشکاران تمايل به اتخاذ اهداف اجتنابي در مواجهه با فشارهاي هنجاري به انجام اين کار دارند(کونروي29، کاي30 و کوتسورث31، 2006)، در حالي که تحقيقات ديگر نشان داد که هر هدف موفقيت با جنبه هاي مختلف محيط انگيزشي والدين و تيم، با اهداف مهارت که مشخصات مثبت تر نسبت به اهداف عملکرد نشان دادند، پيش بيني شده بود(موريس32 و کاووسانو33، 2008و2009). مطالعات فوق نشان مي دهد که هر دوي اهداف موفقيت و انگيزه مي توانند طيف وسيعي از رفتارهاي مرتبط ورزشي را تحت تاثير قرار دهد، و اثر عميقي بر ورزشکاران شناخت مرتبط ورزشي و منش ورزشکاري دارند. فعل و انفعال بين اين سه بعد رفتار نيز ممکن است براي درک بهتر استفاده از مواد افزايش دهنده عملکرد در ورزش مورد استفاده قرار گيرد، در عين حال تحقيقات در اين مورد کمياب بوده است(بارکوکيس34 و همکاران،2011). در مطالعه حاضر محقق به دنبال پاسخ گويي به اين سوال است که آيا انگيزه ورزشي بر رفتار دوپينگ تاثير دارد؟ همچنين آيا نگرش به دوپينگ بر رفتار دوپينگ تاثير دارد.
1-3 اهميت پژوهش
مسئله دوپينگ در بازي هاي المپيک متوقف نشده است. انجام دوپينگ در نخبه هاي ورزشي شايع بوده و همچنين استفاده ي مواد شيميايي براي بهبود عملکرد(بعضي مواقع داشتن ظاهري خوب، مخصوصاً در مورد استروئيدهاي آنابوليک35) در خارج از نخبگان و در ورزشهاي دانشگاهي و دبيرستان ها گسترش يافته است(يساليس و باهرک36، 1995). روند صعودي بسيار نگران کننده اي در رشد ميزان مصرف داروهاي نيروزا در جامعه ورزشي جهاني وجود دارد. اين امر بقدري مسئولين ورزشي جهاني را نگران کرده است که کميته بين المللي المپيک 2008 پکن تقريبا از تمامي افرادي که براي بازيهاي المپيک انتخاب شده بودند حين برگزاري و خارج از مسابقه حداقل يکبار تست دوپينگ گرفت که اين خود نشان دهنده اهميت خطر بسيار جدي ناشي از پديده مذموم دوپينگ در ورزش مي باشد. مجموع آزمايشات انجام شده در اين بازي ها 5000 مورد و نتايج مثبت 17 مورد بوده اند(اسکولويک 2009).
تلاش هاي اخير براي مقابله، ريشه کن کردن و تعليم و آموزش منتفي خواهد شد اگر انگيزش و نگرش هاي افراد در دوپينگ به طور کامل شرح داده نشوند. با توجه به نقش دوپينگ و گرايش جوانان و بزرگسالان به سمت اين پديده جهت برتري و پيشي گرفتن در ورزش جهت دستيابي به اهداف و نقش روانشناختي چه از بعد دروني و چه از بعد بيروني و نتايج سوء استفاده از مواد افزايش دهنده عملکرد و محروميت ها و شکست هايي که در پي اين پديده ورزشي که به سرعت و با متد هاي جديدي گام برداشته، وجود دارد شناخت ورزشکاران از بعد روانشناختي و دانستن انگيزه هاي رواني و رفتارهاي شايع در زمينه دوپينگ دربين ورزشکاران مي تواند در پيشگيري از اين پديده مهم ورزشي موثر باشد. براي اينکه اين برنامه هاي پيشگيري موثر باشند، آنها بايد بر يک مدل مفهومي که رفتار انسان را پيش بيني مي کند استوار باشند(دونوان 37و همکاران، 2002 ، استرلاند 38و همکاران، 2003). شکاف هاي بسياري هنوز هم در ادبيات وجود دارد، اطلاعات کمي درباره نگرش گروه هاي خاص ورزشکاران در موضوع استفاده از مواد افزايش دهنده عملکرد درحال حاضر در دسترس است(دياسين39 و همکاران، 2003).
1-4 ضرورت پژوهش
اگرچه استفاده از مواد افزايش دهنده عملکرد توسط آژانس جهاني مبارزه با دوپينگ و بسياري از انجمن هاي ورزش حرفه اي در سراسر جهان ممنوع شده است، ورزشکاران همچنان اين عمل را ادامه مي دهند. تاکنون تلاش هاي انجام شده براي جلوگيري از استفاده از مواد افزايش دهنده عملکرد بر روي تشخيص و مجازات متمرکز بوده است، در حالي که تحقيقات بر روي عوامل رواني اجتماعي در ارتباط با رفتار دوپينگ تنها به تازگي شروع و توسعه يافته است(بارکوکسيس و همکاران،2011). مطالعات اوليه نقش نگرش ها را در استفاده از استروئيدهاي آنابوليک در ميان ورزشکاران را مورد بررسي قرار دادند(آنشل و راسل، 1997). عليرغم اينکه مطالعات مذکور به نقش باورها و نگرش ها نسبت به استفاده از دوپينگ پرداخته اند، متغير هاي ديگري چون انگيزش و اهداف موفقيت(اليوت40، 1997) و جهت گيري منش ورزشکاري(کاووسانو و رابرت،2001؛ والرند و همکاران،1997) به طور گسترده مورد مطالعه قرار نگرفته است. انگيزش ها در ورزش به عنوان عواملي که ممکن است بر رفتار دوپينگ موثر باشند شناسايي شده اند(دوناهو41 و همکاران ، 2006).
باتوجه به اين موضوع که در داخل کشور مطالعاتي که نقش عوامل رواني اجتماعي را در رابطه با موضوع دوپينگ بررسي کرده باشند بسيار کم مي باشد و همچنين اندک بودن مطالعاتي که در خارج از کشور ارتباط و تاثير انگيزه ورزشي بر روي رفتار دوپينگ را مورد بررسي قرار داده باشد اين ضرورت احساس گرديد که در اين مطالعه به بررسي ارتباط بين انگيزه ورزشي با نگرش به دوپينگ و رفتار دوپينگ پرداخته شود.
5-1 اهداف
1-5-1 هدف کلي:
هدف کلي اين تحقيق بررسي ارتباط بين انگيزه ورزشي42 با نگرش به دوپينگ43 و رفتار دوپينگ44 در ورزشکاران حرفه اي ورزش هاي تيمي مي باشد.
1-5-2 اهداف اختصاصي:
1- تعيين ميزان نگرش ورزشکاران نسبت به دوپينگ
2 – تعيين ميزان انگيزه ورزشي ورزشکاران
3 – تعيين ميزان انگيزه دروني45 ورزشکاران
4 – تعيين ميزان انگيزه بيروني46 ورزشکاران
5 – تعيين ميزان تنظيم بيروني47 ورزشکاران
6- تعيين ميزان قوائد درون فکني48 ورزشکاران
7- تعيين ميزان قوائد شناسايي49 ورزشکاران
8- تعيين ميزان کنترل جامع50 ورزشکاران
9 – تعيين ميزان بي انگيزه گي51 ورزشکاران
10- تعيين ميزان رفتار دوپينگ ورزشکاران
11 – توصيف ويژگيهاي دموگرافيک ورزشکاران
1-6 فرضيه هاي تحقيق:
1- ارتباط علي معني داري بين انگيزه هاي ورزشي و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
2- ارتباط علي معني داري بين انگيزه دروني و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
3- ارتباط علي معني داري بين انگيزه بيروني و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
4- ارتباط علي معناداري بين تنظيم بيروني و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
5- ارتباط علي معناداري بين قوائد درون فکني و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
6- ارتباط علي معناداري بين قوائد شناسايي و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
7- ارتباط علي معناداري بين کنترل جامع و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
8- ارتباط علي معني داري بين بي انگيزه گي و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
9- ارتباط علي معني داري بين انگيزه هاي ورزشي و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
10- ارتباط علي معني داري بين انگيزه دروني و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
11- ارتباط علي معني داري بين انگيزه بيروني و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
12- ارتباط علي معناداري بين تنظيم بيروني و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
13- ارتباط علي معناداري بين قوائد درون فکني و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
14- ارتباط علي معناداري بين قوائد شناسايي و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
15- ارتباط علي معناداري بين کنترل جامع و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
16- ارتباط علي معني داري بين بي انگيزه گي و نگرش به دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
17- ارتباط علي معني داري بين نگرش به دوپينگ و رفتار دوپينگ ورزشکاران وجود دارد.
1-7 حدود تحقيق
1-7-1 محدوده زماني انجام اين تحقيق پس از تصويب آن، بين 4/10/91 تا 30/05/92 بوده است.
1-7-2 محدوده مکاني اين پژوهش باشگاه هاي فرهنگي ورزشي تيم هاي ليگ برتر شهر هاي تهران، اصفهان ، همدان و اراک بوده است.
1-7-3 شرکت کنندگان حاضر در اين تحقيق شامل ورزشکاران حرفه اي رشته هاي تيمي از سطوح ملي تا بين المللي بوده اند و حداقل سن شرکت کنندگان 18 سال بوده است.
1-8 تعريف مفهومي واژه ها و اصطلاحات
1-8-1 دوپينگ52:
تعريف دوپينگ توسط کميته بين المللي المپيک استفاده از کاري(مواد يا روش) است که به طور بالقوه براي سلامت ورزشکاران مضر و يا سبب افزايش توانايي عملکردشان مي باشد. و يا حضور مواد ممنوعه در بدن ورزشکاران يا شواهدي از مصرف آن، يا شواهدي از استفاده روش ممنوعه است(کميسيون پزشکي آي او سي53 (آي او سي،1999، ماده 2:13)، در نهايت دوپينگ را مي توان استفاده از مواد يا روش هاي ممنوعه افزايش دهنده عملکرد مطابق با موارد ذکر شده در کد وادا تعريف کرد(وادا ،2012).
1-8-2 داروهاي افزايش دهنده عملکرد 54:
مواد يا داروهاي افزايش دهنده ي عملکرد هر دارويي است که جزء ليست داروهاي ممنوعه بوده که توسط ورزشکاران مصرف شده و باعث بهبود اجراي ورزشي مي شوند(وادا،2012).
1-8-3 انگيزش:
ساختاري فرضي است که براي توصيف نيروهاي داخلي و يا خارجي که منجر به شروع، هدايت، شدت و تداوم رفتار مي شود، مورد استفاده قرار مي گيرد.
1-8-3-1 بي انگيزگي:
فقدان هدف و قصد در عمل يک فرد، که با نبود انگيزش مرتبط است.
1-8-3-2 انگيزه بيروني:
درگير شدن در يک فعاليت به عنوان وسيله اي براي رسيدن به يک هدف، و نه صرفاً به خاطر خود فعاليت. به عبارت ديگر استفاده از پاداش بيروني مانند جايزه يا پول به منظور تحريک رفتار، با اين پيش فرض که انجام دهنده کار مي تواند با اين نيروهاي بيروني کنترل شود. اگر اين نيروها وجود نمي داشتند، ورزشکار از فعاليتي با چنان شدت اجتناب مي کرد يا آن را کاهش مي داد. انگيزه بيروني داراي چهار نوع مختلف است که از پايين ترين به بالا ترين سطح از زنجيره خودمختاري، تنظيم بيروني، قوائد درون فکني، قوائد شناسايي و کنترل جامع هستند.
الف) تنظيم بيروني:
تنظيم بيروني اشاره به رفتارهايي دارد که از طريق منابع بيروني مثل به دست آوردن پاداش هاي مادي يا محدوديت هاي اعمال شده توسط ديگران کنترل مي شود.
ب) قوائد درون فکني:
به وسيله درون فکني، منابع بيروني پيشين انگيزش دروني شده است، به طوري که ديگر نيازي به حضور فعلي آن به عنوان مولد رفتار وجود ندارد. در عوض اين رفتارها از طريق فشارهاي داخلي مانند احساس گناه يا اضطراب تقويت مي شوند.
ج) قوائد شناسايي:
قوائد شناسايي آن نوع از انگيزه بيروني است که در اجرا نمود پيدا مي کند، وقتي که شخص ارزش گذاري و قضاوت رفتار را مهم مي شمارد و آن را بدون انتخاب انجام مي دهد.
د) کنترل جامع:
کنترل جامع نشان دهنده مستقل ترين شکل از انگيزش بيروني است و زماني اتفاق مي افتد که بين قوائد رفتاري و نيازها، اهداف و ارزش هاي تائيد شده شخصي، که بخشي از فرد هستند تجانس وجود دارد.
1-8-3-3 انگيزه دروني (ذاتي):
درگير شدن در فعاليتي براي خود آن فعاليت و براي لذت بردن و رضايت به دست آمده از مشارکت است. انگيزه دروني نيز شامل 3 نوع مختلف است که به ترتيب عبارتند از: انگيزه دروني براي دانستن، انگيزه دروني براي کمال، انگيزه دروني براي تجربه تحريک.
الف) انگيزه دروني براي دانستن55:
اين نوع از انگيزه مربوط به ساختارهايي از جمله اکتشاف، کنجکاوي، اهداف يادگيري، انگيزه دروني براي يادگيري و نياز معرفتي به دانستن و ادراک است.
ب) انگيزه دروني براي کمال56:
انگيزه دروني نسبت به کمال مي تواند به عنوان مشغول شدن در فعاليتي براي احساس لذت و رضايت خاطر ناشي از تجربه تلاش براي به انجام رساندن يا ايجاد چيزي تعريف کرد.
ج) انگيزه دروني براي تجربه تحريک57:
هنگامي که فردي درگير فعاليتي است به منظور احساسات تحريک کننده مثل لذت حسي، تجارب زيبايي شناسي، و همچنين براي سرگرمي و هيجان مشتق شده از تعامل فرد در فعاليت است.
1-8-4 نگرش به دوپينگ :
نگرش عبارت است از ترکيبي از باورها و هيجان هايي که شخص را پيشاپيش آماده مي کند تا به ديگران، اشياء و گروه هاي مختلف به شيوه ي مثبت يا منفي نگاه کند. نگرش ها ارزيابي از اشياء را خلاصه مي کنند و در نتيجه پيش بيني يا هدايت اعمال يا رفتارهاي آينده را بر عهده مي گيرند(گنجي، 2009).
نگرش يک حالت آمادگي ذهني و عصبي است که از طريق تجربه سازمان مي يابد و بر واکنش فرد نسبت به تمامي موضوع ها و موقعيت هاي وابسته به نگرش تاثير مستقيم و پويا بر جاي مي گذارد(آلپورت58 ،1935). حال نگرش به دوپينگ يک حالت آمادگي ذهني و عصبي ورزشکار است که از طريق تجربه سازمان مي يابد و بر واکنش او نسبت به تمامي موضوع ها و موقعيت هاي وابسته به دوپينگ تاثير مستقيم و پويا بر جاي مي گذارد(منوچهري ،1390).
1-8-5 رفتار دوپينگ :
رفتار پاسخي است که ارگانيسم به محرک بيروني مي دهد. به بيان ديگر رفتار واکنشي است که در برابر يک عمل يا کنش بيروني از موجود زنده سر مي زند(براهني، 1381). در نتيجه رفتار دوپينگ واکنشي است که در برابر يک عمل يا کنش بيروني مربوط به دوپينگ از ورزشکار سر مي زند.
فصل دوم:
زير بناي نظري و
پيشينه تحقيق
2-1 زيربناي نظري
فرضيه صفر اول : ارتباط علي معني داري بين انگيزه هاي ورزشي و رفتار دوپينگ ورزشکاران حرفه اي ورزش هاي تيمي وجود ندارد.
زيربناي نظري:
انگيزه، يک اصطلاح کلي است که زمينه مشترک بين نيازها، شناخت‌ها و هيجان‌ها را مشخص مي‌کند که هر يک از اين ها فرآيندي دروني است که رفتار را نيرومندانه هدايت مي‌کند(ريد59، 2009). درطول سالها روانشناسان به وجود انواع مختلفي از انگيزه پي برده اند. دو نوع گسترده آن که به طور وسيع مورد مطالعه قرار گرفته اند انگيزه دروني و بيروني است( والرند ، 2004). انگيزه و تاثير آن بر رفتار مي تواند توسط نظريه ي خود مختاري دسي و رايان60(1985) به خوبي بيان شود. اين نظريه شناسايي مي کند جنبه هاي مختلفي از رفتار برانگيخته را و فرض مي کند که انگيزه بايد به عنوان يک ساختار چند بعدي درنظر گرفته شود شامل سه بعد کليدي که در طول زنجيره خودمختاري از بالاترين سطح به پايين ترين سطح به ترتيب شامل: انگيزه دروني، انگيزه بيروني و بي انگيزگي(دسي و رايان ، 1985)
– سطوح خودمختاري +بي انگيزگيکنترل جامع
قوائد شناسايي شده
قوائد درون فکني
تنظيم بيرونيدانش
کمال
تحريکشکل 2-1 انواع مختلف انگيزه در زنجيره خودمختاري. براساس والرند و پروالت(1999).
به طور کلي مي توان گفت انگيزه عبارت است از حالات و شرايط دروني فيزيولوژيک و روانشناختي که فرد را به فعاليت در جهت معين يا براي رسيدن به هدف هاي خاص وا مي دارند و ممکن است شکل هاي گوناگون پيدا کرده و نام هاي مختلفي برآنها اطلاق شوند از قبيل احتياجات، رغبت ها، محرک ها، اميال، گرايش، توجه؛ و داراي دو مشخصه ابتدايي هستند؛ به رفتار نيرو مي بخشند يا آن را فعال مي کند و رفتار را هدايت مي کنند(پلاتير61، 1995).
هرچند مفهوم انگيزه ممکن است ساده به نظرآيد ولي تجزيه وتحليل آن مشکل است زيرا انسان موجودي پيچيده است و بايد براي درک خصوصيات او به رفتارهايش توجه نمود، اينکه در يک موقعيت خاص، افراد متفاوت چه رفتاري از خود بروز مي دهند به شخصيت، آمادگي و انگيزه آنان بستگي دارد. انسان ها نه تنها از لحاظ توانايي انجام فعاليت ها بلکه از لحاظ ميل، اراده و يا انگيزه متفاوت هستند. انگيزه هايي که به سوي هدفي معطوف هستند ممکن است آگاهانه يا نا آگاهانه باشند و همچنين ممکن است دروني يا بيروني باشند و طبيعي است که ترکيب انگيزه هاي دروني و بيروني با هم، تعيين کننده سطح کامل انگيزه است(کريمي62، 1375). انگيزه را به طور مستقيم نمي توان مشاهده کرد ولي وجود آن را از روي رفتار شخص استنباط مي کنيم. و اگر اين استنباط ما درست باشد، در موقعيت خوبي قرار مي گيريم تا درباره آنچه شخص در آينده انجام خواهد داد پيش بيني انجام دهيم(موري، به نقل از شريفي فر،1380). فلاحي در مطلبي تحت عنوان مباني انگيختگي در ورزش مي نويسد: انگيزه هاي مختلفي باعث گرايش به امر ورزش مي شود که روانشناسان آنها را در ابتدا به سه دسته تقسيم کرده اند:
1. کسب لذت63 از بازي
2. تمايل به گروه64 و شرکت در آن
3. احساس ارزشمندي65
ابتدايي ترين انگيزه دروني مشارکت در فعاليت هاي ورزشي، آزاد کردن ارزش هاي اضافي و کسب لذت از فعاليت و تحرک است. کسي در مقابل فعاليت و نرمش پاداش دريافت نمي کند.
تعلق به گروه، دومين انگيزه مشارکت در فعاليت هاي ورزشي است. اين امر مخصوصاً در سنين نوجواني به اوج خود مي رسد. گروه هاي ورزشي فرصت هاي مناسبي هستند تا فرد شايستگي ها و قابليت هاي خود را نشان دهد و احساس کند که براي خود جايگاهي دارد.
احساس ارزشمندي و کفايت، سومين انگيزه مشارکت در فعاليت هاي ورزشي است. زماني که فرد ورزشکار در محيط هاي ورزشي قابليت و استعداد خود را به عرصه ظهور مي رساند به خود پنداري و يا تصوير بهتري از خود مي رسد و احساس رضايت و ارزشمندي مي کند و در



قیمت: تومان


پاسخ دهید