دانشگاه آزاد اسلامي
واحد علوم و تحقيقات (يزد)
Science and Research Branch, Islamic Azad University
پايان‏نامه‌ي كارشناسي ارشد
گرايش: مديريت ساخت
عنوان :
بررسي عوامل تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي واحد يزد
با استفاده از تحليل (Swot)
استاد راهنما :
دکتر حسنعلي مسلمان يزدي
استاد مشاور:
دکتر احمد علي فلاح
نگارنده :
عباس جهان‌آرا
سال تحصيلي ??-????
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد علوم و تحقيقات (يزد)
پايان‏نامه‌ي كارشناسي ارشد رشته عمران(M.SG)
گرايش: مديريت ساخت
عنوان :
بررسي عوامل تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي واحد يزد
با استفاده از تحليل (Swot)
نگارنده :
عباس جهان‌آرا
از اين پايان نامه در تاريخ 23/12/1393 با حضور استاد رهنما، استاد مشاور و هيات داوران در دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم وتحقيقات يزد با موفقيت دفاع بعمل آمد و مورد تائيد قرار گرفت.
هيات داوران:
استاد راهنما : دکتر حسنعلي مسلمان يزدي
استاد مشاور: دکتر احمد علي فلاح
داور: دکتر عليرضا ميرجليلي
مدير گروه کارشناسي ارشد
معاونت پژوهشي وفناوري واحد
دکتر عليرضا ميرجليلي
دکتر محمد ميرجليلي
تعهد نامه اصالت پايان نامه
اينجانب عباس جهان آرا دانش آموخته کارشناسي ارشد ناپيوسته در رشته “عمران- مهندسي و مديريت ساخت” که در تاريخ 23/11/93 از پايان نامه خود تحت عنوان “بررسي عوامل تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي واحد يزد با استفاده از تحليل (Swot)” با کسب نمره ….و درجه
دفاع نموده ام متعهد مي شوم:
1) اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي که از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، کتاب، مقاله و….)استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورد استفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذکر ودرج نموده ام.
2) اين پايان نامه قبلا براي دريافت هيچ مدرک تحصيلي (هم سطح پائين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده است.
3) چنانچه بعداز فراغت از تحصيل ، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ کتاب، ثبت اختراع و …از اين پايان نامه داشته باشم، از حوضه معاونت پژوهشي واحد مجوز هاي مربوطه را اخذ نمايم.
4) چنانچه در هر مقطع زماني خلاف مورد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرک تحصيلي ام هيچ گونه ادعايي نخواهم داشت.

نام ونام خانوادگي: عباس جهان آرا
تاريخ وامضاء:
سپاسگذاري
از زحمات و راهنمائيهاي استاد ارجمند وگرامي جناب آقاي دکتر حسنعلي مسلمان يزدي که راهنمايي اين پايان نامه را عهده داربودند.از مشاوره دقيق جناب آقاي دکتر احمد علي فلاح کمال سپاس را دارم.
ازکليه ناظرين وپيمانکاران دانشگاه آزاد اسلامي يزد که در تهيه وتدوين اين پايان نامه ياريگرم بودند، نيز سپاسگزارم.

تقديم به :
تقديم به امام راحل وشهداي گرانقدر اسلام
تقديم به اساتيد بزرگوارم در دوران تحصيل .
تقديم به روح پاک مادر مهربانم
تقديم به همسر گراميم وپدر گرانقدرم
به پاس زحمات و مهر ومحبت فراوان در دوران تحصيل
تقديم به فرزندان دلبندم ابوالفضل و زهرا
فهرست مطالب
عنوان‍‍‍‍صفحه
چکيده ?
فصل اول: کليات تحقيق ?
مقدمه …. ?
?-?- بيان مسئله ?
?-?- اهميت و ضرورت تحقيق ?
?-?- سؤال تحقيق ?
?-?- علت انتخاب موضوع ?
?-?- اهداف تحقيق ?
?-?- فرضيه‌ها ?
?-?- استفاده کنندگان ?
?-?- تعريف ?
فصل دوم: مروري بر تحقيقات انجام شده و نتايج حاصله ?
پيشينه تحقيق ?
2 -1- طبقه‌بندي قراردادها ?
2-1-1- روش اعطايي ?
2-1-2- روش قيمت ‌گذاري ?
2-2- بررسي روش‌هاي اجراي پروژه‌ها و يا روش‌هاي مختلف در مرحله ساخت ?
2-2-1- روش اماني ??
2-2-2- روش پيمانکاري (سه عاملي) يا روش معروف مثلثي ??
2-2-3- روش کليد در دست ??
2-2-4- روش طرح و ساخت توأم ??
2-2-5- روش طراحي، تهيه، تأمين و ساخت (اي. پي. سي) ??
2-3- قراردادهاي نوين مهندسي . ??
2-3-1- روش ساخت – بهره‌برداري – انتقال ??
2-3-2- قراداد احداث، تملک، بهره‌برداري ??
2-3-3- قرداد ساخت، تملک، بهره‌برداري، انتقال ??
?-3-4- قرارداد احداث، انتقال، بهره‌برداري ??
2-3-5- قراداد احداث، اجاره، انتقال ??
2-3-6- قراداد ساخت و انتقال ??
2-3-7- قرارداد بيع متقابل ??
2-3-8- قراردادهاي تأمين مالي (فاينانس) ??
2-4- پيمان‎هاي تيپ (معمول) مديريت (پيمان‎هاي مديريت ساخت) ??
?-?-?- روش مديريت ساخت (سي.ام) ??
2-4-2. روش پيمانکاري طراحي و مديريت ??
2-4-3. روش پيمانکاري عمومي (جي. سي) ??
2-4-4. مقايسه‌ي روش‌هاي مديريت ساخت (سي. ام) و پيمانکاري مديريت (آم. سي) . ??
2-4-5. تفاوت‌هاي روش‌هاي پيمانکاري مديريت و مديريت ساخت (MC و CM) ??
2-4-6. تشابهات روش‌هاي پيمانکاري مديريت و مديريت ساخت ??
2-4-7- مقايسه‌ي روش‌هاي طرح و ساخت توأم و پيمانکاري مديريت ??
2-4-8- مقايسه‌ي روش‌هاي پيمانکاري عمومي و پيمانکاري مديريت ??
2-5- انواع قراردادها از ديدگاه‌هاي مختلف ??
2-5-1. انواع روش‌هاي قرارداد از نظر پروفسور ميلر ??
2-5-2- انواع روش‌هاي قراردادي از ديدگاه جوزف و هاوس ??
2-5-3- انواع روش‌هاي قراردادي از ديدگاه پروفسور مارش ??
2-5-4- انواع روش‌هاي قراردادي از ديدگاه پري ??
?-?- فرايند انتخاب روش قراردادي پروژه ??
?-?-1- فرايند انتخاب روش قراردادي پروژه از ديدگاه ام. گوردن ??
?-?- دعاوي ??
?-?-?- مراحل و شرايط شکل گيري دعاوي ??
?-?-?. مديريت دعاوي ??
?-?-?- پيشگيري از بروز دعاوي ??
?-?-?- شناسايي و پيگيري موارد دعاوي ??
?-?- آشنايي کامل با متن پيمان مبادله شده ??
?-?- تعيين و ارزيابي دعاوي ??
?-??- نقش پيمانکاري در دعاوي ??
?-??- قراردادهاي عمراني ??
?-??-?- تعريف قرارداد ??
?-??-?- روش‌هاي اجراي پروژه (از نگاه قراردادي): ??
الف-?-??-?- روش طرح، مناقصه، ساخت ??
?-??-?- انواع قرارداد پيمانکاري ??
الف-?-??-?- قرارداد برمبناي قيمت واحد ??
ب-?-??-?- قرارداد با مبلغ مقطوع ??
ج-?-??-?- قرارداد بر اساس متر مربع زيربنا .در دانشگاه آزاد اسلامي يزد??
د-?-??-?- قرارداد هزينه به اضافه سود ??
هـ-?-??-?- مديريت پيمان ??
ب-?-??-?- روش طرح و ساخت ??
ج-?-??-?- روش ساخت ، بهره برداري ، انتقال (B.O.T) ??
د-?-??-?- روش ساخت ، بهره برداري ، تملک ، انتقال (B.O.O.T) ??
هـ-?-??-?- روش ساخت ، تملک، بهره برداري ??
?-??- مدل تحليل SWOT و پيشنهاد راهبردهاي خرد و کلان ??
?-??-?- مراحل پياده سازي آناليز SWOT ??
?-??-?- نکات تکميلي و بهبود در SWOT ??
?-??- ماتريس ارزيابي عوامل داخلي (IFE) ??
?-??- پنج گام تهيه ماتريس ارزيابي عوامل داخلي ??
?-??- بررسي عوامل خارجي شركت نمونه ??
فصل سوم: روش تحقيق
3-1-مواد و روش ها
3-2-جامعه آماري
3-3-نمونه آماري
3-4-ابزار گردآوري
3-5-روش تجزيه و تحليل آماري
3-6-روش آلفاي کرونباخ براي تعيين پايايي پرسشنامه
3-7-خلاصه فصل
فصل چهارم: يافته هاي تحقيق
4-1-يافته هاي عمومي
4-2-يافته هاي اختصاصي تحقيق
4-2-1- پروژه هاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد با قرارداد متر مربع زيربنا
4-2-2-بررسي عوامل عدم تحقق قرارداد هاي موردي دانشگاه آزاد اسلامي يزد
4-2-2-1-پروژه ساختمان مسجد و حسينيه
4-2-2-2-پروژه ساختمان 1001
4-2-2-3-پروژه ساختمان 1123
4-2-2-4-پروژه ساختمان افشاريان و طاهري
4-2-2-5-پروژه ساختمان آموزشي ولي عصر عج
4-2-2-6-پروژه ساختمان خوابگاه حضرت رقيه س
4-2-2-7-پروژه ساختمان ورزشي سما
4-2-2-8-پروژه ساختمان سوله متالورژي
4-2-2-9-پروژه ساختمان سلف آزاد
4-3-تحليل جداول و يافته ها
4-4-خلاصه فصل
فصل پنجم: بحث و نتيجه گيري
5-1-راهبردهاي SO,ST,WT,WO
5-2-راهبردهاي ترکيبي
5-2-پيشنهادات
منابع و مآخذ
چکيده انگليسي

فهرست جداول
جدول ليست پروژه هاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد که با قرارداد متر مربع زير بنا اجرا شده است
جدول فراواني ودر صد تاثير عوامل
جدول فراواني و درصد مشخصات افراد جامعه
جدول فراواني و درصد سطح تحصيلات افراد جامعه
جدول فراواني و درصد رشته تحصيلي افراد جامعه
جدول نقاط ضعف قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول نقاط قوت قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول فرصتهاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول تهديد هاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول وزنهاي ا اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به نقاط ضعف قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول وزنهاي اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به نقاط قوت قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول وزنهاي اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به فرصتهاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول وزنهاي اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به تهديد هاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول فراواني امتياز اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به نقاط ضعف قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول فراواني امتياز اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به نقاط قوت قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول فراواني امتياز اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به فرصتهاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول فراواني امتياز اختصاص يافته از طرف افراد جامعه به تهديد هاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول ماتريس ارزيابي عوامل داخلي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
جدول ماتريس ارزيابي عوامل خارجي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد
فهرست شکل ها
شکل نمودار فراواني و درصد مشخصات افراد جامعه
شکل نمودار فراواني ودرصد تحصيلات افرا جامعه
شکل نمودار فراواني ودرصد رشته تحصيلي افرا جامعه
شکل نمودار ارزيابي SWOT
چکيده
بخش عمده‌اي از سرمايه دانشگاه آزاد اسلامي مربوط به پروژه‌هاي عمراني مي باشد با توجه به لزوم توسعه دانشگاه آزاداسلامي و نياز به ساختمان‌هاي جديد ‌‌در زمان مقرر، مديريت پروژه‌هاي عمراني با کمترين هزينه و زمان و بالاترين کيفيت ضرورت مي‌يابد. در اين ميان قراردادهاي عمراني که مشخص کننده توافقات بين کارفرما وپيمانکار مي‌باشد نقش بسيار مهمي در اين زمينه دارد. در دانشگاه آزاد اسلامي نوع خاصي از قرارداد که مشابه قرارداد متر مربع زيربنا و سرجمع منتشره از سوي سازمان مديريت مي‌باشد از سال ???? در کليه واحد‌هاي دانشگاه آزاد اسلامي مورد استفاده قرار گرفته است در اين ميان عوامل مختلف دروني و بيروني موجب شده است تا در جريان اجراي پروژه‌هاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد مسائلي بوجود بيايد که به پيمان و شرايط عمومي وخصوصي پيمان قراردادهاي عمراني ارجاع مي‌شود و تحقق قراردادهاي عمراني را دچار اختلال مي نمايد.و اين سوال پيش مي آيد که نقاط ضعف و قوت و فرصتها و تهديدهاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد چيست. به اين منظورپژوهش حاضربااستفاده از روش پيمايش، مطالعات ميداني وتعيين نقاط ضعف و قوت و فرصت‌ها و تهديد‌هاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد يزد به روش swot نسبت به تعيين راهبردهاي مختلف so ,st ,wt ,wo اقدام مي نمايد. تجزيه وتحليل‌ها نشان داد با اتخاذ اين راهبردها مي توان نسبت به کاهش زمان و هزينه و افزايش کيفيت و رفع شبهات و اختلافات احتمالي بين کار فرما و پيمانکار اقدام نمود و ضمن تقويت مزيت‌هاي اين نوع قراردادها نسبت به رفع محدوديت‌ها اقدام لازم به عمل آورد.
کلمات کليدي: مديريت پروژه، قراردادعمراني، تحليل swot، دانشگاه آزاد اسلامي

فصل اول
کليات تحقيق
مقدمه
افزايش جمعيت و به تبع آن افزايش نيازهاي جامعه همزمان با پيشرفت سريع تکنولوژي در دنيا، به افزايش تعداد پروژه‌هاي عمراني و صنعتي و … در کشورهاي جهان منجر شده است. با توجه به ويژگي‌هاي خاص هر پروژه مثل شرايط جغرافيايي، موقعيت مکاني، اوضاع اقتصادي، اجتماعي، سياسي و فرهنگي، کشوري که پروژه درآن کشور اجرا خواهد شد، قوانين و دستورالعمل‌هاي جاري آن کشور در خصوص پيمان‌ها، سبک‌ها و سنت‌هاي آن جامعه و … در نوع قرارداد پروژه تأثيرگذار است لذا پروژه و طرح به روش‌هاي متفاوتي اجرا شده‌اند بعضي از اين روش‌ها نيز در کشور ما خيلي رواج پيدا کرده‌اند. آنچه که مهم است، اين است که کافرما به عنوان صاحب اصلي کار و مرجع تصميم‌گيرنده در مورد روش قراردادي براي انجام پروژه‌ي مورد نظر، چه قراردادي را انتخاب و چه روش‌هاي مناسبي جهت انجام آن پروژه و نحوه‌ي مواجه با ادعاهاي مطروحه در نظر بگيرد . با نظر به اجباري بودن بخشنامه شماره 6405/100 مورخ 4/2/1389 معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور با موضوع انعقاد پيمان اجراي کارهاي ساختماني به صورت سرجمع، امروزه حجم قابل توجهي از قراردادهاي پروژه هاي عمراني کشور بصورت پيمان سرجمع منعقد مي گردد که با توجه به مقطوع بودن نرخ اين گونه قراردادها، مسائل متعددي در موفقيت و شکست اين پروژه ها تاثير گذار مي باشد. اولين بخشنامه در خصوص روش پرداخت به شيوه سرجمع تحت عنوان دستورالعمل انعقادپيمان با نرخ متر مربع زيربنا (2000) در تاريخ 20/5/1375 براي انعقاد پيمان هاي ساختمان هايي که سطح زيربناي آنها حداکثر 2000 متر مربع بود به دستگاه هايي اجرايي ابلاغ گرديد پس از آن بخشنامه 10000 در مورخ 24/8/1385 براي ساختمان هايي با زير بناي 10000 متر مربع ابلاغ و بخشنامه قبلي مبلغي گرديد بخشنامه سرجمع با موضوع انعقاد پيمان اجراي کارهاي ساختماني به صورت سرجمع از تاريخ 24/2/1389 به منظور تکيمل و پوشش عيوب دستورالعمل هاي قبلي لازم الاجرا شد. دانشگاه آزاد اسلامي نيز از سال 1376 انعقاد قراردادهاي عمراني به روش متر مربع زير بنا بدون در نظر گرفتن محدوديت متراژ و مشابه قرارداد 2000را در دستور کار خود قرارداد و در سال 1382 نيز با تغييرات جزئي در پيمان وشرايط عمومي پيمان روند قبلي ادامه پيدا نمود.
از مجموع قرار داد هاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد تعدادي مربوط به قبل از سال هاي76 بوده و تعدادي از سال 1376 به بعد که با قرار داد متر مربع زير بنا منعقد شده است وتغييرات عمده اي در اين قراردادها با عنايت به تغيير در قراردادهاي معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور بوجود نيامده است از مجموع پروژه هاي عمراني که با قرارداد مترمربع زير بنا منعقد شده است تمامي قراردادها داراي تأخير بوده و در موعد مقرر به پايان نرسيده است و مبلغ نهايي پروژه بيش از مبلغ اوليه پيمان بوده است لذا در تحقيق حاضر بدنبال بررسي عوامل تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد در زمان بهينه با هزينه بهينه و کيفيت بالامي باشيم .
?-?- بيان مسئله
با توجه به لزوم توسعه دانشگاه آزاداسلامي و نياز به تاسيسات وساختمان‌هاي جديد ‌‌در زمان مقرر و عدم کمک‌هاي دولتي، اجراي پروژه‌هاي عمراني با کمترين هزينه و زمان و بالاترين کيفيت ضرورت مي‌يابد در اين ميان قراردادهاي عمراني که مشخص کننده توافقات بين کارفرما، پيمانکار و مشاور مي‌باشد نقش بسيار مهمي در اين زمينه دارد، انواع قراردادهاي منتشره از سوي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي کشور ويژگي‌هاي خاص خود را دارند و براي پروژه‌هاي مختلف مي‌توان از يکي از اين قراردادهاي تيپ استفاده نمود. در دانشگاه آزاد اسلامي نوع خاصي از قرارداد که مشابه قرارداد متر زيربنا و سرجمع منتشره از سوي سازمان مديريت مي‌باشد از سال ???? و با اصلاحاتي از سال ???2 در کليه واحد‌هاي دانشگاه آزاد اسلامي مورد استفاده قرار گرفته است در اين ميان عوامل مختلف دروني و بيروني موجب شده است تا در جريان اجراي پروژه‌هاي عمراني مسائلي بوجود بيايد که به پيمان و شرايط عمومي و خصوصي قراردادهاي عمراني ارجاع مي‌شود و تحقق قراردادهاي عمراني را دچار اختلال مي نمايد. اين تحقيق با شناخت نقاط ضعف و قوت و فرصت‌ها و تهديد‌هاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد يزد کمک خواهد کرد
ز طريق تحليل swotنسبت به تعيين راهبردهاي مختلف st,so,wt,wo اقدام نمود و بتوان در پروژه‌هاي آتي با اتخاذ اين راهبردها نسبت به کاهش زمان و هزينه و افزايش کيفيت و رفع شبهات و اختلافات احتمالي بين کار فرما و پيمانکار اقدام نمود و ضمن تقويت مزيت‌هاي اين نوع قراردادها نسبت به رفع محدوديت‌ها اقدام لازم به عمل آورد.
?-?- اهميت و ضرورت تحقيق
بخش عمده‌اي از سرمايه دانشگاه آزاد اسلامي مربوط به پروژه‌هاي عمراني مي‌باشد با توجه محدوديت منابع مالي دانشگاه آزاد اسلامي و نياز به ساختمان‌هاي جديد ‌‌در زمان مقرر، اجراي پروژه هاي عمراني با کمترين هزينه و زمان و بالاترين کيفيت ضرورت مي‌يابد. انتخاب نوع قرارداد و در نظر گرفتن کليه عوامل تحقق آن نقش بسيار مهمي در اين زمينه دارد. لذا بررسي عوامل تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد منجر به يافتن راهبردهايي براي کاهش زمان و هزينه و بالارفتن کيفيت پروژه‌ها خواهد شد. با توجه به تعدد تاخير در پروژه‌هاي دانشگاه آزاد اسلامي يزد و بالارفتن تعداد دعاوي و عدم تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه در موعد مقرر با مبلغ پيش بيني شده لازم است نسبت به يافتن راهبردهايي براي حل اين مشکلات اقدام عاجل بعمل آورد.
?-?- سؤال تحقيق
چه فرصت‌هاي محيطي عمده‌اي در قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد وجود دارد؟
در قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد با چه تهديدهاي عمده خارجي مواجه هستيم؟
نقاط ضعف قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد چيست؟
نقاط قوت قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد چيست؟
اتخاذ چه راهبردهايي مي‌تواند منجر به تقويت مزيت‌ها و رفع محدوديت‌ها در پروژه‌هاي عمراني واحد يزد شود؟
?-?- علت انتخاب موضوع
با عنايت به عملکرد دانشگاه آزاد يزد و عقد قراردادهاي متعدد متر مربع زيربنا و مشکلات موجود در زمينه‌ي اين نوع قراردادها که منجر به تطويل زمان قراردادها و افزايش هزينه ها واختلافات متعدد فني ومالي بين پيمانکاران وکارفرما شده است لزوم کمک به تقويت مزيت‌هاي اين نوع قراردادها و رفع محدوديت‌ها مشهود بود.
?-?- اهداف تحقيق
اين تحقيق با شناخت نقاط ضعف و قوت و فرصت‌ها و تهديد‌هاي قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد يزد کمک خواهد کرد تا از طريق تحليل swotنسبت به تعيين راهبردهاي مختلف st,so,wt,wo اقدام نمود و بتوان در پروژه‌هاي آتي با اتخاذ اين راهبردها نسبت به کاهش زمان و هزينه و افزايش کيفيت و رفع شبهات و اختلافات احتمالي بين کار فرما و پيمانکار اقدام نمود و ضمن تقويت مزيت‌هاي اين نوع قراردادها نسبت به رفع محدوديت‌ها اقدام لازم به عمل آورد. و در راستاي اهداف سازماني دانشگاه که ايجاد فضاهاي مناسب جهت آموزش وپژوهش در زمان بهينه وهزينه بهينه با کيفيت بالا است گام برداشت .
?-?- فرضيه‌ها
قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد به روش متر مربع زير بنا داراي نقاط ضعف مي باشد.
تعيين راهبردهاي so,st.wo,wt در طول اجراي پروژه‌هاي عمراني باعث تقويت مزيت‌ها ورفع محدوديت‌ها خواهد شد.
قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد به روش متر مربع زير بنا با مبلغ و مدت مندرج در پيمان به اتمام نمي رسد.
بدون اتخاذ تمهيدات لازم، قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد به روش متر مربع زير بنا محقق نخواهد شد.
?-?- استفاده کنندگان
با عنايت به اينکه قراردادهاي متر مربع زير بنا بصورت گسترده اي در کشور مورد استفاده قرار مي گيرد نتايج تحقيق حاضر مي تواند مورد استفاده دانشگاه آزاد اسلامي واحد يزد ، کليه واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي، ادارات دولتي، وساير موسسات قرار گيرد.
?-?- جنبه نوع آوري تحقيق
با توجه به اينکه اين تحقيق با هدف بررسي عوامل تحقق قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد با استفاده از تحليل SWOT و ارائه راهبرد هاي ST,SO,WT,WO براي تقويت مزيتها ورفع محدوديتها در قراردادهاي متر مربع زير بنا براي اولين بار انجام مي پذيرد لذا کاري نو و جديد خواهد بود.
?-?- روش تحقيق:
تحقيق حاضر از جهت هدف از توع کاربردي واز جهت روش تحقيق از نوع ميداني پيمايشي مي باشد بدين صورت که ابتدا با تکيه بر اطلاعات بدست آمده از مطالعات کتابخانه اي وادبيات نظري موجود واسناد و بخشنامه ها و مکاتبات قراردادهاي گذشته، اطلاعات خام از وضعيت قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد که به روش متر مربع زير بنا منعقد شده بود، بر اساس نظر کارفرمايان ، پيمانکاران وناظرين آن قراردادها بدست آمد. پژوهش ميداني در قالب تلفيقي از مصاحبه ، پرسشنامه نيمه باز بي نام محقق ساخته انجام شد. سوالات پنج گزينه اي بر اساس طيف ليکرت طراحي شده و جهت روايي در اختيار صاحبنظران و اساتيد دانشگاه قرار گرفته و مود تائيد قرار گرفت و جهت تعيين پايايي آن از آزمون آلفاي کرونباخ استفاده شدکه باتوجه به اينکه مقدار آلفاي کرونباخ 759/بدست آمد پرسشنامه پايايي لازم را جهت ادامه تحقيق دارد. لازم بذکر است کل جامعه آماري 23 نفر بودند که از همه آنها مصاحبه انجام شد و پرسشنامه در اختيار آنها قرار گرفت وبا توجه به اينکه از کل جامعه آماري جهت تحقيق استفاده شد لذا هرگونه تغييري در پاسخها معني دار بود. در مرحله مصاحبه وپرسشنامه کليه نقاط ضعف و قوت وفرصتها و تهديدها که نظر بيش از 50درصد جامعه آماري بود مورد شناسايي قرار گرفت و پس از آن ماتريس ارزيابي عوامل داخلي وخارجي بر اساس اين نقاط ضعف و قوت و تهديد و فرصت تهيه و مجددا در اختيار کل جامعه آماري قرار گرفت تا وزن هر عامل مشخص گردد از افراد خواسته شد تا به هر عامل وزني از 0تا 100بنا به اهميت عامل اختصاص دهند سپس ميانگين هر عامل مشخص گرديد و سپس وزنها نرماليزه شد تا مجموع وزنها در ماتريس عوامل داخلي و ماتريس عوامل خارجي عدد يک شود .همچنين از افراد خواسته شد تا براي هر عامل در ماتريس عوامل داخلي براي نقاط ضعف عدد يک بعنوان خيلي ضعيف يا عدد 2بعنوان ضعيف امتيازي اختصاص دهند و به نقاط قوت عدد 3بعنوان عامل قوي يا عدد 4بعنوان عامل خيلي قوي امتيازي اختصاص دهند. همچنين از افراد خواسته شد تا براي هر عامل در ماتريس عوامل خارجي يک امتياز بين 1تا 4 برحسب ميزان تطابق قراردادها با فرصتها و تهديدها اختصاص دهند عدد 4 بعنوان فرصت طلايي (واکنش بسيار عالي) و عدد 3 فرصت قابل اعتنا ( واکنش خوب )و عدد 2 تهديد قابل اعتنا ( واکنش بد ومنفي) وعدد 1تهديد جدي (واکنش خيلي بد ) اختصاص دهند. سپس امتياز هايي که داراي فراواني بيشتري بود بعنوان امتياز هر عامل مشخص گرديد از ضرب امتياز در وزن هرعامل امتياز وزن دار هرعامل وسپس امتياز هاي موزون عوامل جمع زده شد تا نمره نهايي هر ماتريس مشخص گردد. وبر اساس نمره نهايي، وضعيت قراردادهاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي يزد مشخص گرديد ودر نهايت آناليز SWOTپياده سازي گرديد.
?-??- تعريف
تحليلswot: روش تجزيه و تحليل swotمدل تحليلي مختصر و مفيدي است که به شکل نظام يافته هر يک ازعوامل قوت و ضعف و فرصت‌ها و تهديدها راشناسايي کرده و استراتژي‌هاي متناسب به موقعيت کنوني حرفه مورد بررسي را منعکس مي‌سازد.
قرارداد: رابطه‌اي است حقوقي بين پيمانکار وکارفرما که منشاء تعهد و التزام براي طرفين مي‌باشد. لازم به ذکر است قرارداد يک امر توافقي است و درصورتي‌که باقوانين کشور مغايرت نداشته باشد به هرشکلي مي‌تواند منعقد شود، ولي درمورد طرح‌هاي عمراني که که اعتبار آنها از منابع عمومي تأمين مي‌گردد، لزوماً اين امر مي‌بايست در چارچوب ضوابط سازمان مديريت و برنامه‌ريزي کشور انجام پذيرد ولي چون اين چارچوب مدون و تعريف شده است معمولاً درمورد ساير قراردادها نيز که اعتبارات آنها غير از محل طرح‌هاي عمراني است با اندک تغييرات مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
فصل دوم
مروري بر تحقيقات انجام شده و نتايج حاصله
?-?- پيشينه تحقيق
اولين بخشنامه در خصوص روش پرداخت به شيوه سرجمع تحت عنوان دستورالعمل انعقادپيمان با نرخ متر مربع زيربنا (2000) در تاريخ 20/5/1375 براي انعقاد پيمان هاي ساختمان هايي که سطح زيربناي آناه حداکثر 2000 متر مربع بود به دستگاه هايي اجرايي ابلاغ گرديد. پس از آن بخشنامه 10000 در مورخ 24/8/1385 براي ساختمان هايي با زير بناي 10000 متر مربع ابلاغ و بخشنامه قبلي مبلغي گرديد بخشنامه سرجمع با موضوع انعقاد پيمان اجراي کارهاي ساختماني به صورت سرجمع از تاريخ 24/2/1389 به منظور تکيمل و پوشش عيوب دستورالعمل هاي قبلي لازم الاجرا شد. اين قرارداد با وجود دارا بودن نقاط قوتي همچون پادار بودن اعتبار هزينه کار، وجود اطلاعات دقيق نقشه، مشخصات و مصالح مورد استفاده مشخص بودن مبلغ نهايي پروژه ، به حداقل رسيدن زمان تهيه و رسيدگي صورت وضعيت و قابليت استفاده در قراردادهاي مختلفي مثل EPC و طرح و ساخت داراي نقاط ضعف و کاستي هايي چون نياز به برآورد دقيق، افزايش مبلغ پيشنهادي پيمانکار، ناچيز بودن سقف خسارات ديرکرد مي‌باشد دستورالعمل انعقاد پيمان به صورت سرجمع در تاريخ 4/2/89 به منظور استفاده در قراردادها دستگاه هاي اجرايي و پوشش نقاط ضعف و رفع کاستي هاي بخش نامه هاي قبلي ابلاغ گرديد ولي با اين وجود هنوز موارد متعددي وجود دارد که مي‌تواند مورد ادعاي طرفين قرار گيرد (کماسي، قنائي، 1392) نحوه اجراي بخشنامه سرجمع به اينصورت است که در ابتدا بر اساس نقشه هاي اوليه، برآورد دقيقي از کار انجام مي‌شود و با توجه به برآورد نهايي و فعاليت هاي اجرايي، ساختار شکستي براي پروژه مشخص و با توجه به نسبت ساختار شکست به برآورد اوليه، صورت وضعيت ها پرداخت مي شود (منصوري، محسن،1392)
با نظر به اجباري بودن بخشنامه شماره 6405/100 مورخ 4/2/1389 معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور با موضوع انعقاد پيمان اجراي کارهاي ساختماني به صورت سرجمع، امروزه حجم قابل توجهي از قراردادهاي پروژه هاي عمراني کشور بصورت پيمان سرجمع منعقد مي گردد که با توجه به مقطوع بودن نرخ اين گونه قراردادها، برآورد دقيق و بروز رساني متناسب نرخ آن براي دوره اجرا نقش سرنوشت سازي در موفقيت و شکست اين پروژه ها خواهد داشت. با توجه به گراني هاي بي رويه و غير قابل پيش بيني اخير وبا نظر به مقطوع بودن نرخ اين گونه پيمانها و عدم بروزرساني مناسب نرخ و عدم تعلق تعديل و مابه التفاوت متناسب به آنها در دوره اجراء بسياري از اين پروژه ها در وضعيت شکست، تعليق و ماده 46 قرار گرفته اند (ديندار، سايه باني، اميري، 1393) با توجه به اينکه بسياري از پروژه ها با روش پرداخت بر اساس فهرست بها به دليل جوابگو نبودن تعديل آحاد بها در پي تورم و بي سابقه و گراني هاي اخير در وضعيت شکست گرفته اند وضعيت پروژه هايي باپيمان سرجمع بسيار اسفناکتر مي‌باشد که اين امر خود يکي از اساسي ترين علل شکست اين گونه پروژه ها مي باشد. (ديندار، سايه باني، اميري، 1393)
10 اولويت اول که باعث تأخير در پروژه هاي عمراني دانشگاه آزاد اسلامي واحد ياسوج، شده اند به اين ترتيب مي باشند:
1- عدم توانايي مالي پيمانکار
2- بکارگيري اجناس نامرغوب بومي جهت استفاده در پروژه
3- بروز حوادث ناشي از عدم رعايت نکات ايمني
4- عدم بکارگيري سيستم مکانيزه در تعيين موجودي انبار و تحويل تجهيزات
5- حوادث قهريه مانند سيل و طوفان و زلزله
6- عدم توانايي فني ناظرها
7- تعلل در تهيه و ارائه ي صورت وضعيت کارهاي خاتمه يافته توسط پيمانکار
8- عدم پرداخت واقعي دستمزد نيروهاي فني توسط کارفرما و يا مشاور
9- توقف پروژه توسط نهادها و سازمانها
10- عدم ابلاغ به موقع بخشنامه ها و دستورالعملهاي مورد نياز. (واحدي نژاد،حميد، 1392)
اسماعيل رادگهر بيان مي‌دارد: با ابلاغ بخشنامه ???/???? در مورخ ?/?/?? روال انعقاد قراردادها در سطح کشور تغيير يافت. اين سبک از قرارداد اگر چه از مزايا و منافع زيادي براي دستگاه کارفرمايي و نظارت برخوردار است. اما در صورت عدم اشراف مناقصه‌گزاران و مناقصه‌گران در تهيه اسناد لازم و طرح و پيگيري دعاوي در محافل رسمي و غيررسمي شبهات زيادي را به همراه دارد. قبل از تاريخ ?? آبانماه ???? اکثر قراردادهاي اجرايي دستگاه‌هاي دولتي بر اساس فهرست ‌بها و شرح عمليات تدوين مي‌شد و تعديلات آحاد بها هر سه ماه ابلاغ مي‌گرديد ولي با تمامي ضعف‌ها و کمبود‌ها مراتب مدون و مس‍‍‍‍‍‍‍ئوليت‌ها و اختيارات شفاف بود. با ابلاغ بخشنامه‌ي ???/?????? با عنوان انعقاد پيمان با متر مربع زير بنا و حذف فهارس بها تحولي بزرگ در قوانين پيمان ايجاد شد. هر چند قبول اين شرايط براي جامعه پيمانکاران و حتي دستگاه‌هاي مناقصه‌گزار سخت بود و اشکالات بسيار زياد موجود در سيستم، برخي از قسمت‌هاي صنعت ساخت و ساز کشور را با مخاطره‌‌ي جدي روبرو کرد اما موارد قابل قبولي مثل بسته شدن عوامل تاخيرات بي مورد جهت دريافت تعديل را داشت.
بعد از بحث و جدل‌هاي زياد اصناف مختلف و سازمان‌ها بخشنامه ???/???? ابلاغ شد که پاره اي از اشکالات بخشنامه قبلي را مثل مشخص شدن اعتبارات و پرداخت‌ها و تعديلات سيمان و فولاد را در خود حل کرده بود اما همچنان ملاک بسياري از دستگاه‌ها براي تخمين مبالغ پيمان و شروح عمليات همان فهرست بهاي سال‌هاي قبل با ضرايب تقريبي است.
انجمن شرکت‌هاي ساختماني طي نامه‌اي به شماره 3023 مورخ 23/04/1390 نسبت به بررسي قراردادهاي سرجمع اقدام نموده اند و در طي 16بند نسبت به بررسي نقاط ضعف و قوت اين نوع قراردادها اقدام و پيشنهادهايي در خصوص بهينه‌سازي اين نوع قراردادها ارائه داده‌اند از جمله مواردي که مي‌توان به آن اشاره نمود:
نحوه‌ي محاسبه سطح زير بنا و زمان عقد قرارداد، پرداخت مابه‌التفاوت دو نوع مصالح به جز آهن آلات و سيمان، ضميمه نمودن ريز برآورد و برآورد فصول فهرست بها همراه با ساير اسناد و مدارک مناقصه، ساختار شکست، ارائه تجزيه بها توسط پيمانکاران پيشنهاد دهنده قيمت، که ساختار شکست در قراردادهاي متر مربع زيربنا و سرجمع از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار است و براي کارهاي مختلف ساختارهاي شکست متفاوت مي‌توان اراو نمود
موفقيت هر پروژه وابسته به چگونگي قرارداد آن دارد. قراردادهاي ساخت براساس قوانين حقوق مدني تنظيم مي شوند . قراردادهاي ساخت به حوزه هاي مختلفي مربوط مي شوند مانند :قانون ساخت، مديريت وغيره .همه اين حوزه ها و شرايط بايد در قراردادها ارزيابي شده و به خوبي توصيف شوند براي ايجاد قراردادي بي عيب بايد ساختار آن مورد تجزيه وتحليل قرار گيرد. (Trink?nien? & Trink?nas, 2014) در اکثر پروژه هاي تنها به هزينه توجه مي شود و زمان وکيفيت ناديده گرفته مي شود(Lambropoulos, 2007).ماهيت پيچيده پروژه هاي ساخت ايجاب مي کند تا از يک قرارداد دقيق و مفصل استفاده شود که در آن به طور دقيق جنبه هاي قانوني، مالي و تکنيکي پروژه آورده شود(Bubshait & Almohawis, 1994 ) استفاده از قراردادهايي که هزينه هاي نهايي را تخمين مي زنند منجر به ايجاد شرايط برد – برد براي طرفين قرار داد مي شود .صنعت ساخت پر از روابط خصمانه بين طرفين قرارداد است مخصوصاً وقتي در مورد قراردادهايي که در آن از طرف کارفرما هزينه يک جا و يا يک هزينه ثابت پرداخت مي‌شود. بدون در نظر گرفتن هزينه تمام شده نهايي، قراردادهايي که هزينه هاي نهايي را تخمين مي زند يا قراردادهايي که بيش تر هزينه ها را تضمين مي کنند به اهداف افراد درگير در قرارداد توجه مي کنند که اين خود باعث همياري و تعاون بيش تر در صنعت ساخت مي‌شود. (Adams, 2008) تمام مراحل ساخت، شرايط مالي، مديريت ريسک، نيازمنديهاي امنيتي، اصطلاحات و نتيجه نهايي بايد در قراردادهاي ساخت توضيح داده شوند و در نظر گرفته شوند. به دليل اهميت و پيچيدگي، مراحل تدوين قراردادهاي ساخت به دانش و تجربه زيادي نياز مي باشد. (Trink?nien? & Trink?nas, 2014) تعداد مقرراتي که براي قراردادهاي ساخت وجود دارد بسيار زياد مي باشدپيچيده بودن پروژه ها و محدوديت ها در زمان و بودجه باعث احساس نياز به تغيير در قراردادهاي ساخت مي شود(Chan, Chan, Lam, & Wong, 2011) در پروژه ها پيمانکاران برآنند که بيشترين سود را ببرند در حالي که مسولان وکارفرمايان بر روي هزينه هاي کمتر، کيفيت قابل قبول وغيره تمرکز مي کنند.(Antoniou, Aretoulis, Konstantinidis, & Kalfakakou, 2012) عموما واگذاري پروژها در جهان براساس هزينه ، زمان و کيفيت مشخص مي شود و در اکثر پروژه ها تنها به هزينه توجه مي شود وزمان و کيفيت ناديده گرفته مي شود.(Lambropoulos, 2007)
در صنعت ساخت زمان، هزينه و کيفيت نقش مهم بازي مي کنند اما ترتيب اهميت اين 3 مورد براساس نيازهاي خاص کارفرما تغيير مي کند. تحقيقات نشان داده است از نظر کارفرمايان خصوصي زمان بيش تر و هزينه کم ترين اهميت را دارد همين طور براي کافرمايان عمومي کميت اول و بعد از آن هزينه مهم ترين عامل معرفي مي شود.(Lambropoulos, 2007)
با بررسي اجمالي انواع روش هاي پرداخت پروژه ها، معايب و محاسن آنها و نقش مديريت، بايد به مواردي همچون مدت زمان اجراي پروژه کيفيت ساخت و سازها و اتلاف منابع عظيم مالي، توجه ويژه اي نمود بايد براي هر پروژه جوانب مختلف سنجيده شود و با توجه به اهميت پروژه و شرايط آن روش مناسب انتخاب شود (منصوري، محسن،1392)
نتايج يک تحقيق نشان داده است که 30 درصد تمام پروژه ها در نيمة راه متوقف شده اند و بيش از نيمي از پروژه ها نيز، بيشتر از 190 درصد از بودجة مصوب رامصرف نموده و يا زمان تکميل آنها 220 درصد تأخير داشته است .(خلجي، رقيه، سرور، رحيم، رجبي، آزيتا، فضلي، احمد، 1389)
بديهي است که براي موفقيت در هر امري بايد بدانيم چه عواملي بر موفقيت تأثير گذار است؟ کداميک از اين عوامل جزء نقاط قوت و يا ضعف مي باشد؟ چگونه اين عوامل بر موفقيت پروژه ها تأثير مي گذارند؟ با توجه به اينکه براي دسترسي به هر نوع موفقيتي ، بايد در ابتدا عوامل کليدي موفقيت آن شناسايي شود، .(خلجي، همکاران، 1389)
مي توان گفت زماني پروژه اي مي‌تواند موفقيت هاي بيشتري به دست آورد که نقاط ضعف را برطرف نمايد و تهديدها را در نظر داشته باشد و بتواند نقاط قوت موجود را حفظ کند و از فرصت هاي پيش رو نهايت استفاده را ببرد .(خلجي، همکاران، 1389)
شناسايي عوامل موفقيت پروژه هاي ساخت از مهم ترين مسائل در مديريت پروژه ها مي‌باشد عدم وجود شناخت کافي و فراگير عوامل موفقيت پروژه کار را براي کنترل ، پايش و نحوه عملکرد پروژه ها دشوار مي نمايد بنابراين ، شناسايي فاکتورهاي تاثير گذار در شکست يا موفقيت پروژه ها متناسب با نوع پروژه ها از سوي مديران و کارفرمايان و مجريان مي توانند چهارچوب مناسبي براي ارزيابي و بررسي خروجي هاي پروژه براي آنان فراهم نمايد همچنين شناخت عوامل موفقيت پروژه ها مي‌تواند به مديريت تخصيص مناسب منابع در طول عمر پروژه کمک نمايد ماهيت پروژه هاي عمراني و به طور کلي پروژه هاي ساخت متفاوت بودن شرايط هر کدام از آنان است نوع سيستم اجرا شده در ساختمان، نوع مصالح، روش اجرا ، کاربري وضعيت تخصيص منابع و … مواردي هستند که محققين در ده گذشته مطالعات گسترده اي را در زمينه شناسايي عوامل موفقيت هر نوع از پروژه ها با



قیمت: تومان


پاسخ دهید