دانشگاه آزاد اسلامي
واحد نراق
پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد(M.A )
گرايش:مديريت بازرگاني
عنوان:
بررسي عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش سازماني (مطالعه موردي گروه صنعتي بازرگاني سينا)
استادراهنما:
دكتر مهدي نورسينا
استاد مشاور:
دكتر محمد رضا حاج آقا زاده مستوفي
نگارش :
زهرا آقامحسني
تابستان 91
عنوان
بررسي عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش سازماني
(مطالعه موردي گروه صنعتي بازرگاني سينا)

فرم تعهد نامه اصالت رساله يا پايان نامه
اينجانب زهرا آقا محسني دانش آموخته مقطع کارشناسي ارشد ناپيوسته رشته مديريت
گرايش بازرگاني که در تاريخ30/06/91از پايان نامه خودباعنوان:
بررسي عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش سازماني ( مطالعه موردي گروه صنعتي بازرگاني سينا )
با نمره ……………………ودرجه ……………..دفاع نموده ام ،بدين وسيله متعهد مي شوم:
1. اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي كه از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه ،كتاب ،ومقاله) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رويه موجود ، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذكر ودرج كرده ام.
2. اين پايان نامه قبلا براي دريافت هيچ مدرك تحصيلي (هم سطح، پايين تر يا بالاتر)در ساير دانشگاهها وموسسات عالي ارائه نشده است.
3. چنانچه بعد از فراغت از تحصيل ، قصد استفاده يا هر گونه بهره برداري اعم از چاپ كتاب ، ثبت واختراع و… از اين پايان نامه را داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشي واحد نراق مجوز هاي مربوطه را اخذ نمايم و در صورت ارائه مقاله در همايشها و مجلات با ذكر نام دانشگاه آزاد اسلامي واحدنراق در كنار نام نويسندگان به نحوي كه تعلق اثر به دانشگاه آزاد اسلامي واحد نراق كامل مسجل باشد حقوق دانشگاه را رعايت نماييم.
4. چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق با ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرك تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
تاريخ و امضاء:
تعهدنامه
اينجانب زهرا آقا محسني دانشجوي کارشناسي ارشد رشته مديريت بازرگاني گرايش مالي دانشگاه آزاد نراق، دانشکده انساني گروه مديريت تعهد مي نماييم که محتواي اين پايان نامه تلاش و تحقيقات خود بوده و از جايي کپي برداري نشده و به پايان رسانيدن آن نتيجه تلاش و مطالعات مستمر اينجانب و راهنمايي و مشاوره اساتيد بوده است.
با تقديم احترام
زهرا آقا محسني
15/05/1391
سپاسگزاري
سپاس خداي بزرگ را که به اين بنده حقير سلامتي داد تا بتواند در راه علم و دانش حرکت کنم.
تقديم
تقديم به پدرم با تمام بزرگي و عظمتش
تقديم به همسر عزيزم كه با تلاش خود آرامش را براي من به ارمغان آورد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه:
چکيده…………………………………………………………………………………………………………………………1
مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….2
فصل اول : کليات تحقيق
1-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………4
2-1- بيان مسئله…………………………………………………………………………………………………………..5
3-1- اهميت و کاربرد تحقيق…………………………………………………………………………………………6
1-3-1- اهميت و کاربرد تحقيق از نظر تئوريک……………………………………………………………….6
2-3-1- اهميت و کاربرد تحقيق از نظر کاربران……………………………………………………………….6
4-1- اهداف تحقيق…………………………………………………………………………………………………….7
1-4-1- اهداف اصلي (کلي) تحقيق……………………………………………………………………………….7
2-4-1- اهداف فرعي (ويژه)تحقيق………………………………………………………………………………..7
5-1- چهارچوب نظري تحقيق………………………………………………………………………………………7
6-1- مدل تحليلي…………………………………………………………………………………………………………8
8-1- قلمرو و مکاني و زماني تحقيق……………………………………………………………………………….9
9-1- تعريف مفهومي واژه و اصطلاحات…………………………………………………………………………9
فصل دوم: مروري بر ادبيات تحقيق
1-2 بخش اول : مروري بر تعاريف ، اصلاحات و مفاهيم……………………………………………………….12
1-1-2-عوامل سازماني………………………………………………………………………………………………………22
2-1-2-تعريف دانش…………………………………………………………………………………………………………23
3-1-2-انواع دانش……………………………………………………………………………………………………………24
4-1-2-دانش و مديريت دانش…………………………………………………………………………………………..26
5-1-2-دانش نهان و دانش آشکار……………………………………………………………………………………..26
6-1-2-دانش فردي و دانش جمعي(سازماني)…………………………………………………………………….26
7-1-2-ماهيت دانش جمعي……………………………………………………………………………………………28
8-1-2-دانش شخص در مقابل دانش سازماني………………………………………………………………….30
1-8-1-2- حرکت در ميان اين سلول ها…………………………………………………………………………35
2-8-1-2- نقش سازمانها در ايجاد دانش سازماني……………………………………………………………35
9-1-2- فناوري اطلاعاتي…………………………………………………………………………………………….36
1-9-1-2- اجزاء فناوري اطلاعات……………………………………………………………………………….37
2-9-1-2-کاربرد هاي فناوري اظلاعات در سازمان………………………………………………………..38
10-1-2- انتقال تکنولوژي………………………………………………………………………………………….39
11-1-2- آموزش الکترونيکي…………………………………………………………………………………….39
12-1-2- شخصي سازي ………………………………………………………………………………………….39
13-1-2- فرهنگ اعتماد……………………………………………………………………………………………43
14-1-2- اعتماد و ابعاد آن………………………………………………………………………………………..44
15-1-2- اعتمادسازي………………………………………………………………………………………………45
16-1-2- اعتماد و نهادينه شدن…………………………………………………………………………………46
17-1-2- اعتماد به عنوان پايه و اساس رهبري………………………………………………………… ..47
18-1-2- اعتماد سازي و انواع سازمانها……………………………………………………………………..47
19-1-2- اعتماد و انصاف………………………………………………………………………………………..47
20-1-2- عدم اعتماد ميان کارکنان……………………………………………………………………………49
21-1-2- عدم اعتماد سازماني…………………………………………………………………………………49
22-1-2- انتقال و بکارگيري دانش………………………………………………………………………….50
23-1-2- تسهيم دانش………………………………………………………………………………………….51
24-1-2- خلاقيت و رشد نوآوري…………………………………………………………………………54
25-1-2- انواع و اصول نوآوري……………………………………………………………………………56
26-1-2- فرآيندهاي مديريت و انتقال دانش با نوآوري……………………………………………59
2-2- بخش دوم: متدولوژي ها، مقايسات، تجربيات………………………………………………..65
1-2-2- مقدمه………………………………………………………………………………………………….65
2-2-2- مکاتب فکري مطرح در مديريت دانش……………………………………………………66
3-2-2- متدهاي طبقه بندي دانش………………………………………………………………………68
4-2-2- متدهاي سرمايه فکري………………………………………………………………………….70
5-2-2- متدهاي ساختار اجتماعي…………………………………………………………………………71
6-2-2- متد مفهومي چند مرحله اي……………………………………………………………………..74
7-2-2- متدهاي پياده سازي و نظام مديريت دانش………………………………………………..75
8-2-2- تلاش هايي سازماني براي مديريت و انتقال دانش سازماني…………………………76
3-2- بخش سوم: مدل هاي انتقال دانش سازماني………………………………………………….78
1-3-2- مقدمه………………………………………………………………………………………………….78
2-3-2- مدل نوناکا……………………………………………………………………………………………78
3-3-2- مدل جريان و پردازش دانش………………………………………………………………….80
4-3-2- مدل مشارکتي در ياددهي و يادگيري……………………………………………………….82
5-3-2- مدل دانش ضمني………………………………………………………………………………….82
6-3-2- مارپيچ دانش…………………………………………………………………………………………83
7-3-2- مدل فرايند دانش…………………………………………………………………………………..84
8-3-2- مدلهاي شبکه اي و مخزني……………………………………………………………………..85
9-3-2- مدل انتشار نظام مديريت دانش……………………………………………………………….86
10-3-2- مدل مفهومي مديريت دانش…………………………………………………………………86
11-3-2- مدل مرجع مديريت دانش……………………………………………………………………87
12-3-2- نتيجه گيري از مطالعات انجام شده………………………………………………………..88
فصل سوم: روش اجراي تحقيق
1-3- مقدمه………………………………………………………………………………………………………….91
2-3- روش تحقيق……………………………………………………………………………………………….91
3-3- جامعه آماري………………………………………………………………………………………………92
4-3- نمونه و روش نمونه گيري…………………………………………………………………………..92
5-3- محدوده زماني تحقيق…………………………………………………………………………………94
7-3- مقياس انداره گيري…………………………………………………………………………………….95
8-3- بررسي معيار هاي نکوني پرسشنامه………………………………………………………………96
9-3- بررسي روايي پرسشنامه تحقيق……………………………………………………………………99
10-3- روش تجريه و تحليل داده ها…………………………………………………………………..100
1-10-3- آزمون در بررسي ارتباط بين متغير ها……………………………………………100
2-10-3- ضرايب همبستگي (اسپيرمن)………………………………………………………………101
فصل چهارم : تجزيه و تحليل داده ها
1-4- مقدمه……………………………………………………………………………………………………103
2-4- تحليل توصيفي متغيرهاي تحقيق………………………………………………………………103
1-2-4- تحليل توصيفي متغير جنسيت……………………………………………………………..103
2-2-4- تحليل توصيفي متغير تحصيلات………………………………………………………….104
3-2-4- تحليل توصيفي متغري سن…………………………………………………………………105
4-2-4- تحليل توصيفي متغير سابقه کاري……………………………………………………….106
3-4- تحليل آماري پرشسهاي طرح شده در خصوص تکنولژي اطلاعات………………………………107
1-3-4- تحليل توصيفي متغير فناوري اطلاعات…………………………………………………………………109
2-3-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص متغير استراتژي يادگيري………………110
3-3-4- تحليل توصيفي متغير استراتژي يادگيري………………………………………………………………111
4-3-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص متغير فرهنگ اعتماد……………………112
5-3-4- تحليل توصيفي متغير فرهنگ اعتماد……………………………………………………………………113
6-3-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص طراحي و ساختار انعطاف پذيري…114
7-3-4- تحليل توصيفي متغير طراحي و ساختار انعطاف پذيري…………………………………………115
8-3-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص متغير تدوين انتقال دانش……………116
9-3-4- تحليل توصيفي متغير تدوين دانش…………………………………………………………………….117
10-3-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص انتقال دانش……………………………118
11-3-4- تحليل توصيفي متغير انتقال دانش…………………………………………………………………..119
4-4- تجزيه و تحليل آماري فرضيات تحقيق………………………………………………………………….120
1-4-4- تحليل استنباطي فرضيه شماره يک…………………………………………………………………..121
2-4-4- تحليل استنباطي فرضيه شماره دو……………………………………………………………………122
3-4-4- تحليل استنباطي فرضيه شماره سه………………………………………………………………….124
4-4-4- تحليل استنباطي فرضيه شماره چهار………………………………………………………………126
5-4-4- تحليل استنباطي فرضيه شماره پنج ………………………………………………………………128
5-4- بررسي مقايسه اي تاثير متغير هاي فناوري اطلاعات ، سبک استراتژي يادگيري ، فرهنگ اعتماد و ساختار منعطف بر متغير انتقال دانش سازماني…………………………………………………………………………..129
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
1-5- بخش اول : مروري بر تحقيقات انجام شده در دنيا………………………………………………………….132
1-1-5- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………..132
2-1-5- تحقيقات انجام شده در اين زمينه…………………………………………………………………………….133
2-5- بخش دوم : تنايج تحقيق……………………………………………………………………………………………133
1-1-2-5- نتيجه فرضيه 1…………………………………………………………………………………………………134
2-1-2-5- نتيجه فرضيه 2………………………………………………………………………………………………..134
3-1-2-5- نتيجه فرضيه 3………………………………………………………………………………………………..134
4-1-2-5- نتيجه فرضيه 4……………………………………………………………………………………………….134
5-1-2-5- نتيجه فرضيه 5………………………………………………………………………………………………135
2-2-5- نتيجه گيري کلي……………………………………………………………………………………………….135
3-2-5- توصيه و پيشنهادات…………………………………………………………………………………………..136
1-3-2-5- پيشنهادات فرضيه اول……………………………………………………………………………………136
2-3-2-5- پيشنهادات فرضيه دوم…………………………………………………………………………………..137
3-3-2-5- پيشنهادات فرضيه سوم…………………………………………………………………………………137
4-3-2-5- پيشنهادات فرضيه چهارم……………………………………………………………………………..138
5-3-2-5- پيشنهادات فرضيه پنجم………………………………………………………………………………139
4-2-5- محدوديت هاي پژوهش…………………………………………………………………………………139
1-4-2-5- محدوديت اعتباري……………………………………………………………………………………139
2-4-2-5- محدوديت در تهيه داده ها…………………………………………………………………………139
فهرست مطالب
عنوان صفحه:
پيوستها:
پرسشنامه…………………………………………………………………………………………………………………145
“تست خبرگان”………………………………………………………………………………………………………..149
منابع و ماخذ:
منابع فارسي…………………………………………………………………………………………………………….151
منابع لاتين………………………………………………………………………………………………………………153
چکيده انگليسي……………………………………………………………………………………………………….155
فهرست جداول
عنوان صفحه:
جدول 1-2 عوامل کليدي موفقيت در مديريت سازماني از نگاه صاحبنظران……………………….16
جدول 3-2 رده شناسايي سلسله مراتب دانش………………………………………………………………..23
جدول 5-2- ارتباط بين فرايندهاي مديريت دانش و مکانيزمهاي نوآوري………………………….62
جدول 6-2 مدل مفهومي چند مرحله اي توسعه مديريت دانش سازماني……………………………75
جدول 1-3- آلفاي کرونباخ…………………………………………………………………………………………98
جدول 2-3- آلفاي کرونباخ به تفکيک متغير هاي کليدي………………………………………………..99
جدول 1-4 بررسي جنسيت پاسخگويان در نمونه مورد مطالعه………………………………………103
جدول 2-4- بررسي تحصيلات پاسخگويان در نمونه مورد مطالعه…………………………………104
جدول 3-4- تحليل توصيفي سن پاسخگويان در نمونه مورد بررسي………………………………105
جدول 4-4- تحليل توصيفي سابقه کاري در نمونه مورد مطالعه…………………………………….106
جدول 6-4- تحليل توصيفي متغير فناوري اطلاعات……………………………………………………..109
جدول 7-4- توزيع فراواني پرسشهاي طرح شده در خصوص متغير استراتژي يادگيري…….111
جدول 8-4- تحليل توصيفي متغير استراتژي يادگيري…………………………………………………..111
جدول 9-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص متغير فرهنگ اعتماد………..113
جدول 10-4- تحليل توصيفي متغير فرهنگ اعتماد………………………………………………………113
جدول 11-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص طراحي و ساختار انعطاف پذيري………….115
جدول 12-4- تحليل توصيفي متغير طراحي و ساختار انعطاف انعطاف پذيري…………………….115
جدول 13-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص متغير تدوين انتقال دانش……117
جدول 14-4- تحليل توصيفي متغير تدوين انتقال دانش……………………………………………………117
جدول 13-4- تحليل توصيفي پرسشهاي طرح شده در خصوص انتقال دانش……………………..119
جدول 16-4- تحليل توصيفي متغير انتقال دانش……………………………………………………………..119
جدول 17-4- فراواني تکنولوژي اطلاعات * انتقال دانش………………………………………………..121
جدول 18-4- تحليل واريانس تکنولوژي اطلاعات * انتقال دانش…………………………………….122
جدول 19-4- ضريب همبستگي اسپرمن……………………………………………………………………….122
جدول 20-4- استراتژي يادگيري * انتقال دانش…………………………………………………………….123
جدول 21-4- آزمون خي دو استراتژي يادگيري * انتقال دانش………………………………………..123
جدول 22-4- جدول ضريب همبسگي اسپرمن……………………………………………………………..124
جدول 23-4- فرهنگ اعتماد * انتقال دانش…………………………………………………………………125
جدول 21-4- آزمون خي دو فرهنگ اعتماد * انتقال دانش…………………………………………….125
جدول 25-4- جدول ضريب همبستگي اسپرمن فرهنگ اعتماد * انتقال دانش………………….126
جدول 26-4- طراحي و ساختار انعطاف پذيري * انتقال دانش………………………………………127
جدول 27-4- آزمون خي دو طراحي و ساختار انعطاف پذيري * انتقال دانش………………….127
جدول 28-4- جدول ضريب همبسگي اسپرمن و طراحي و ساختار انعطاف پذيري * انتقال دانش…………..128
جدول 29-4- قابليت نوآوري * انتقال دانش……………………………………………………………….128
جدول 30-4- آزمون خي دو قابليت نوآوري * انتقال دانش…………………………………………128
جدول 31-4- جدول ضريب همبسگي اسپرمن و قابليت نوآوري * انتقال دانش…………….129
جدول 32-4- بررسي مقايسه اي متغير ها………………………………………………………………….130
جدول 1-5- مقايسه عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش سازماني……………………………………..135
فهرست نمودار ها
عنوان صفحه:
نمودار 1-2 فن آوري کامپيوتري گروهي……………………………………………………………………………….19
نمودار 2-2-انواع دانش، برنج فروش آذر………………………………………………………………………………24
نمودار 5-2- اعتماد و سرمايه اجتماعي…………………………………………………………………………………46
نمودار 7-2- مدل سرمايه فکري مديريت دانش…………………………………………………………………….71
نمودار 8-2- مدل مديريت دانش………………………………………………………………………………………..72
نمودار 9-2- عناصر و رويکردهاي سازماني…………………………………………………………………………77
نمودار 1-4- بررسي جنسيت پاسخگويان در نمونه مورد مطالعه……………………………………………104
نمودار 2-4- بررسي تحصيلات پاسخگويان در نمونه مورد مطالعه………………………………………..105
نمودار 3-4- تحليل توصيفي سن پاسخگويان در نمونه مورد بررسي……………………………………..106
نمودار 4-4- تحليل توصيفي سابقه کاري در نمونه مورد……………………………………………………..107
نمودار 5-4- تحليل توصيفي متغير تکنولوژي اطلاعات……………………………………………………….110
نمودار 6-4- تحليل توصيفي متغير استراتژي يادگيري………………………………………………………….112
نمودار 7-4- تحليل توصيفي متغير فرهنگ اعتماد……………………………………………………………….114
نمودار 8-4- تحليل توصيفي متغير طراحي و ساختار انعطاف پذيري…………………………………….116
نمودار 9-4- تحليل توصيفي متغير تدوين انتقال دانش………………………………………………………..118
نمودار 10-4- تحليل توصيفي متغير انتقال دانش……………………………………………………………….120
چکيده
بدون شک مديريت دانش سازماني در جهان دانش مدار امروز رمز كاميابي و پيشگامي است .تغييرات سريع، جابجايي در قدرت ها، پيچيدگي روزافزون، قالب پيشرفت هاي سريع علمي و تکنولوژيکي از ويژگي هاي جهان امروز است اما آنچه بيش از همه در موج چهارم زندگي بشر يعني عصر دانايي نمود پيدا کرده است اهميت انتقال دانش و يادگيري تيمي بعنوان يکي از استراتژي هاي مهم براي مديران سازمان پيچيده معاصر مي باشد، دانشي که به مهمترين عامل تعيين کننده قدرت و ثروت در جوامع تبديل شده است. و استفاده از دانش ضمني و تلويحي افراد براي بهره گيري از دانش و اطلاعات موجود و انتقال آن عامل تعيين كننده اي در پياده سازي راهبرد مديريت دانش ميباشد.دانش مخلوط سيالي از تجارب ، ارزش ها، اطلاعات موجود، و نگرش هاي کارشناسي و نظام يافته است که چهارچوبي براي ارزشيابي و به کارگيري تجارب و اطلاعات جديد بدست مي دهد.دانش در ذهن دانشور بوجود مي آيد و به کار مي رود. دانش در سازمان ها نه تنها در مدارک و ذخائر دانش، بلکه در رويه هاي کاري فرايند هاي سازماني، اعمال و هنجار ها تجلي مي يابد.
در اين تحقيق با استفاده از چهارچوب مفهومي ارائه شده به ارزيابي نقش و عوامل ويژه سازماني تاثيرگذار بر انتقال دانش سازماني و تاثير اين انتقال بر قابليت هاي نوآوري سازماني پرداخته مي شود. به همين منظور با جمع آوري 162پرسشنامه ازميان کارشناسان و مديران سطوح مختلف سازماني در سطح شرکتهاي گروه بازرگاني سينا پرداخته و پس ازکسب اطلاعات حاصله با استفاده از نرم افزار spss به تجزيه و تحليل و پردازش آماري داده هاي بدست آمده پرداخته شده است.
در پژوهش حاضر با استفاده ازاطلاعات حاصله از خروجي داد ها ، تاثير مستقيم و غير مستقيم عوامل سازماني بر انتقال دانش و نوآوري را اثبات کرده و به رتبه بندي آنها از نظر ميزان تاثير بر انتقال دانش سازماني به ترتيب اولويت 1- فرهنگ اعتماد 2- سبک استراتژي يادگيري 3- فناوري اطلاعات 4- ساختار منعطف در جامعه آماري پرداخته شده است .بر طبق يافته هاي تحقيق مديريت مي تواند براي تعيين بهتر ارجعيت ها از تخصيص بهينه منابع بهره گيرد تا فرصت هاي انتقال دانش و عملکرد سازماني مطلوب تر تقويت گردد.
مقدمه
در عصري که دانش عامل تعيين کننده قدرت و ثروت جوامع است، مديريت و انتقال دانش به مهمترين وظيفه جوامع و سازمان هاي درون آنها تبديل شده است سازمان هايي که بطور موثر اقدام به کسب، خلق، انتقال و استفاده از دانش براي اصلاح و بهبود فعاليت ها و عملکرد خود مي کنند. سازمان بدون دانش نمي تواند خود را سامان دهد و به عنوان نظامي زنده و پويا به حيات خود ادامه دهد. سازمان ها به تعيين در پي کسب دانش و استفاده از آن مي باشند. مديراني که تصميم گيري هاي سخت انجام مي دهند بيشتر به دنبال افراد با تجربه هستند تا به جاي جستجو براي يافتن اطلاعات در پايگاه هاي اطلاعاتي دانش خود را مرتبا در معرض تصميم گيري قرار دهند. بر اساس مطالعات انجام شده مديران دو سوم اطلاعات و دانش خو را از طريق مراجعه به نوشته ها و مدارک بدست مي آورند(داونپورت،1379) 1دانش سازمان ها را به حرکت در مي آورد و به پيش مي راند و يکي از عوامل مهم در توانمند سازي سازمان ها براي رقابت در عرضه اقتصاد جديد جهاني است. امروزه سازمان ها نياز مبرمي به افزايش کيفيت ،ارزش، خدمات و سرعت دارند تا بتوانند در بازار عرض اندام کنند و قطعا اين جريان در آينده اهميت بيشتري خواهد يافت و بعنوان بزرگترين مزيت رقابتي سازماني در عرصه اقتصاد جهاني به شمار خواهد آمد.
انتقال دانش شيوه اي براي تفکر در مورد سازمان و تسهيم منابع فکري و علمي و اطلاعاتي و خلاقانه سازمان است. انتقال دانش به تلاش هايي اشاره مي کند که با استفاده از روش هاي همچون ساختار منعطف ، فرهنگ اعتماد، سبک استراتژي يادگيري و فن آوري اطلاعات قصد در تدوين انتقال دانش و شخصي نمودن آن را دارند و مطالعه اين انتقال در بدست آوردن قابليت هاي نو آوري در سازمان ها همچون خدمات، محصول ، نوآوري فرايند و تکنيک مي باشد. در چنين شرايطي که حداقل سه دليل عمده براي انتقال دانش برشمرده مي شود که عبارتند از :کسب دانش و به کاربري مجدد و خلق دانش ،توجه مديران به مقوله دانش و انتقال آن، کارکنان دانشي و سرمايه هاي فکري به پيش شرط بقا و موفقيت سازمان ها تبديل شده است.
فصل اول
کليات تحقيق
مقدمه
قصد کلي مديريت تقويت خرد سازماني براي اتخاذ تصميمات بهينه و افزايش نوآوري و تقويت عملکرد و پيامد هاي رقابتي پايدار مي باشد. (داوانپورت و پروسکا ،1988 صفحه 84) 2 ايجاد چنين خردي نيازمند خلق پيوسته دانش جديد و انتقال و تفسير اين دانش جديد در بدنه دانش فعلي ساير بخش هاي سازمان مي باشد. (کوسونوکي و ديگران ،1988 ، ص 84) 3 خلق دانش ، بويژه دانش صريح که توسط سيستم هاي اطلاعات و فن آوري 4 در سازمان بدست مي آيد(استيوارت، 1988 ص 84) 5 نقش مهمي را در فرايند تدوين استراتژي هاي سازمان ايفا مي کند. اما ايجاد و انتقال دانش ضمني يا تلويحي هنوز به عنوان يک جعبه سياه 6 تلقي مي شود. انتقال و کاربرد دانش ضمني و تاثير آن بر نوآوري و عملکرد سازماني هنوز نامشخص است. دانش چيز جديدي نيست اما پذيرش آشکار آن بعنوان سرمايه درکي جديد است. امروزه نياز به بهربرداري از دانش در سازمان هاي براي ميل به ارزش هاي راهبردي اهميت بيشتري يافته است. اثر بخشي انتقال دانش تحت تاثير عوامل مهم سازماني همچون ساختار ، فرهنگ، فرايند ها و استراتژي فناوري اطلاعات قرار مي گيرد(لاويز و ديگران 2003 ص 84) 7 عليرغم مطالعات متعدد انجام گرفته در جهت تثبيت رابطه ميان مديرت دانش و نوآوري (کلنتوني و ديگران 2002)8 و نيز مديريت دانش و عملکرد بهتر سازماني رابطه ميان انتقال دانش و عملکرد سازماني و ميان نوآوري و عملکرد سازماني هنوز تصريح نشده است. در اين تحقيق از طريق بررسي تاثيرات مستقيم و غير مستقيم عوامل سازماني بر انتقال دانش در سازمانهاي مي کوشد تا خلاء مذکور را پر کند و نيز روابط ميان انتقال دانش و قابليت هاي نوآوري در خدمات و محصول و همچنين نوآوري در فرايند و تکنيک را مورد بررسي قرار دهد (جورودز و ديگران ،2008 ، ص84)9
2-1- بيان مسئله
دانش در يک سازمان عبارتند از واقعيت يا موقعيت دانستن چيزي، به هر حال آگاهي و فهم که از طريق تجربه، مطالعه، اکتشاف و ارتباط ذهني بدست آمده و به شکل هاي مختلف به ثبت رسيده باشند ،و هدف مديريت دانش شناسايي، کسب و سازماندهي و ذخيره سازي وانتقال دانش مناسب به منظور بهبود و تغيير ادراکات و عملکرد کارکنان سطوح مختلف سازمان در زمان مناسب مي باشد که از خروج دارايي هاي فکري و ذهني از سازمان به هنگام ترک عاملان دانش جلوگيري مي کند .
در محيطي پويا، سازمانها با يک سلسله مسائل ناخواسته و موقعيت هاي پيش بيني نشده روبرو هستند که کنترل آنها توسط فرد در سازمان دشوار است. با گذشت زمان دانش سازماني پيچيده تر مي شود. ولي با به کار گيري الگوهاي تقابل ميان افراد و فن آوري و با ارتقاي فرهنگ سازماني ميتوان با شرايط دشوار مقابله نمود اين تعامل را مي توان نوعي اجماع ناميد به اين معنا که کارهاي پيچيده سازمان توسط يک فرد انجام نمي شود بلکه فناوري ها، افراد و تعامل هايي لازم است تا اين کارهاي دشوار به نتيجه برسد. با اذعان به اينکه همه محتواي ذهني به راحتي قابل شناسايي، ذخيره سازي و انتقال نيستند و هر چه از دانش تصريحي به طرف دانش ضمني_مفهومي(تلويحي)حرکت مي کنيم به همان اندازه مديريت آنها براي به تبادل گذاري مشکل تر مي شود. مديريت دانش از عناصر مختلفي همچون توليد دانش، کسب دانش، ذخيره سازي دانش و انتقال و به اشتراک گذاري تشکيل شده است بنابراين هنگامي که بحث انتقال دانش مطرح است تصور بر اين است که دانش مورد نظر قبلا توليد و کسب شده است و آماده انتقال به ديگران يا به پايگاه هاي خاص خود جهت بهره برداري توسط افراد در آينده است که اين انتقال دانش به شيوه هاي مختلفي مي تواند اتفاق بيافتد از جمله فرستادن يا قرار دادن اطلاعات و دانش در محلي با استفاده از شبکه الکترونيکي براي مصرف کنندگان احتمالي و بالقوه و به تبادل گذاري دانش با افراد نيازمند احتمالي به صورت غير الکترونيکي انتقال دانش بصورت رو در رو. به هر صورت مي توان گفت انتقال دانش عبارتند از حرکت، توزيع و پخش دانش بين افراد و پايگاه هاي دانش مکانيزه و غير مکانيره بصورت دوسويه، که دو نوع راهبرد براي آن قابل تصور است، راهبرد انتقال فرد به اسناد و راهبرد انتقال فرد به فرد.
نقش متخصصين و دستاندرکاران آموزش و توسعه منابع انساني در فرايند مديريت و انتقال دانش بسيار حياتي است. اين نقشه ها مي تواند از طريق فعاليت هاي مختلف ايجاد شود. در واقع مديريت آموزش و توسعه منابع انساني مي تواند با توسل به سيستم مديريت دانش در کنار ديگر منابع تامين نياز هاي آموزشي، کمبود هاي اطلاعاتي و دانشي را به موقع بر طرف نمايد و منجر به رشد افقي افراد در مشاغل گردد. با توجه به مباحت گفته شده در فوق مسائل اصلي اين تحقيق عبارتند از : عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش سازماني در گروه صنعتي بازرگاني سينا کدامند؟
3-1- اهميت و کاربرد تحقيق
1-3-1- اهميت و کاربرد تحقيق از نظر تئوريک
با توجه به وجود دو نوع دانش در سازمان يعني دانش ضمني و دانش تلويحي و اهميت و کاربرد اين دو نوع دانش در نحوه اداره و کنترل و همچنين اساس ساختار و عملکرد سازمان و عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش در جهت استفاده بهتر و مطلوب تر خصوصا در سازمانهاي که دانش آنها بيشتر بصورت ضمني مي باشد و احتمال خروج کارمندان در سازمان به نحوي وجود دارد و با خروج اين افراد از سازمان خطر جدي در کمبود دانش و اطلاعات، سازمان را تهديد مي کند.
2-3-1- اهميت و کاربرد تحقيق از نظر کاربران
با توجه به اينکه ما در زمان انفجار دانش و اطلاعات بسر مي بريم و ضرورت مديريت دانش و انتقال دانش در سازمان جهت کاربران سازماني و ضرورت نحوه مديريت و انتقال دانش و يافتن موثرترين عوامل تاثير گذار بر اين فرايند و تاثير انتقال دانش سازماني در تدوين انتقال دانش و شخصي کردن انتقال دانش در سازمانها در جهت تحقق کاربران سازماني در نحوه دسترسي و استفاده بهينه از دانش موجود در سازمان مي باشد.

4-1- اهداف تحقيق
1-4-1- اهداف اصلي (کلي) تحقيق
اهداف تحقيق را مي توان در چند عنوان بشرح ذيل تقسيم بندي نمود:
1)بررسي تاثير عوامل انتقال دانش سازماني در گروه صنعتي سينا
2)شناسايي مهمترين عوامل انتقال دانش سازماني در گروه صنعتي سينا
3)رتبه بندي مهمترين عوامل انتقال دانش سازماني در گروه صنعتي سينا
2-4-1- اهداف فرعي (ويژه)تحقيق
اين تحقيق با تامين اهداف اصلي با توجه به اينکه بيشتر دانش کاربردي موجود در سازمان به صورت تلويحي مي باشد و با پايين آمدن شرايط بازنشستگي و همچنين بازنشسته شدن کارمندان با تجربه و بيرون رفتن افراد در سازمان چه حرکت بصورت افقي و يا عمودي در سازمان و امکان بيرون رفتن اطلاعات با تغييرات در سازمان، بطور غير مستقيم به اهداف فرعي شامل موارد زير توجه دارد:
1)کاهش فقر دانشي‏، هنگام خروج عناصر دانشي در صورت خروج از سازمان.
2)کاهش هزينه هاي بازسازي نيروي انساني در خصوص ايجاد نيرو هاي دانشي.
5-1- چهارچوب نظري تحقيق
دو ديدگاه در مديريت دانش وجود دارد:ديدگاه اول اطلاعات و دانش را يک شيئ يا چيزي مي داند که مي تواند کسب و ذخيره شده يا انتقال يابد(دانش تلويحي)ديدگاه دوم را يک فرايند در نظر مي گيرد که براي هر يک از افراد منحصر به فرد است(دانش تصريحي)که چگونگي عمل سازمانها در مديريت بر انتقال دانش به دلايلي چون فرهنگ سازماني، ساختار ها، حوزه هاي فعاليت و … از سازماني به سازمان ديگر متفاوت است اما اصولي وجود دارد که در هر سازماني بايد مورد توجه قرار گيرد. در اين تحقيق عوامل تاثير گذار بر انتقال دانش سازماني عبارتند از :سبک استراتژي يادگيري ، فرهنگ اعتماد، ساختار منعطف و فنآوري اطلاعات که در ادامه مدلي به اين منظور آورده است.
6-1- مدل تحليلي
در اين تحقيق ابتدا با استفاده از مدل ارائه شده تاثير چهار عامل فنآوري اطلاعات ، سبک استراتژي يادگيري ، فرهنگ اعتماد و ساختار منعطف سازمان در انتقال دانش که باعث تدوين انتقال دانش و شخصي کردن انتقال دانش مي شود و سپس تاثير انتقال دانش در قابليت هاي نوآوري که خود شامل نوآوري در خدمات و محصول و نوآوري فرايند و تکنيک مي شود مورد بررسي قرار مي گيرد و در خصوص شيوه اندازه گيري از آنجايي که روش اين تحقيق عملي است، اين تحقيق بر اساس ماهيت و اهداف ، کاربري مي باشد.

1-1(جو رودر و ديگران،2008 ص 86)10
7-1- قلمرو و مکاني و زماني تحقيق
قلمرو مکاني تحقيق حاضر در گروه صنعتي سينا مي باشدکه مشتمل بر شانزده شرکت تابعه و 1016پرسنل که هسته مرکزي آن در شهرستان دليجان و قلمرو زماني آن فصل پاييز و زمستان 90 به مدت شش ماه مي باشد.
8-1- تعريف مفهومي واژه و اصطلاحات
الف-يادگيري تيمي:
يادگيري تيمي يعني قدرت همفکري کردن با هم که از طريق کسب مهارت در گفتگو و مباحثه با يکديگر بدست مي آيد.
ب-دانش ضمني:
دانش ضمني يا دانش تلويحي 11 به دانشي اشاره دارد که در پي تجربه ها، مهارت ها، و دانايي هاي شخصي، در اذهان مردم جوامع پديد مي آيد ، و به آساني تن به نمايش و بيان صريح نمي دهد اين دانش با تعامل افراد ظهور مي يابد و به مهارت و عمل نياز دارد.
ج-دانش تلويحي:
دانشي است رسمي و هدفمند که داراي اطلاعاتي محسوس با توانايي کد پذيري و دستيابي مداوم است.
د- سازمان يادگيرنده:
سازماني است که به توسعه يادگيري در سه سطح فردي، گروهي و سازماني مي پردازد (. واتکينز 2003)12 ، فينگر و بارنا 1999)13
ه- ساختار سازماني:
بيانگر شيوه و روشي است که افراد و مشاغل در يک سازمان ترتيب داده شده اند به طوري که انجام امور سازماني فراهم گردد.
و-محيط يادگيري:
محيطي که يادگيري افراد را تسهيل مي سازد و ساختاري در سازمان که يادگيري آسان و طبيعي را در محيطي آسان سازنه کنترل شده ميسر مي سازد.
ز-مديريت دانش:
فرايند مديريت دانش تعاملات پوياي بين دانش ضمني و دانش آشکار که در ضمن دانش آفريني را تسهيم ، توديع و انبارش مي کند .(نوناکا و تاکه يوچي ،1995 ،ص 13)14
فصل دوم
مروري بر ادبيات تحقيق
1-2 بخش اول : مروري بر تعاريف ، اصلاحات و مفاهيم
تعاريف زيادي از دانش ومديريت دانش وجود دارد که به آنها اشاره مي شود ،دانش عبارتند از ترکيبي از داده ها و اطلاعات که تجربيات ، عقايد و مهارت هاي متخصصان به آنها اضافه شده و نتيجه آن ايجاد دارايي باارزش است که در تصميم گيري کاربرد داردو مديريت دانش عبارتند ازمجموعه اي از فعاليت ها است که به شرکت کمک ميکند تا دانش را در داخل و خارج سازمان کسب کند .
از ديدگاه علم اقتصاد تعريف مديريت دانش عبارتند از بهره برداري کارآمد از منابع نامملوس مرتبط با دانش، در همه بخش هاي اقتصادي سازمان براي ارتقاء بهره وري و کيفيت همه عوامل توليد. در تعريف بالت (2000) مديريت دانش ، فرآيند تسهيل فعاليت هاي مرتبط با دانش نظير خلق ، کسب ،تغيير شکل و استفاده از آن است. کويتز مديريت دانش را اين چنين تعريف مي نمايد : فرايندي که از آن طريق سازمان به ايجاد سرمايه حاصل از فکر و انديشه اعضاءو دارايي مبتني بر دانش مي پردازد . کلو پولوس و فراپائولو بيان مي دارند که مديريت دانش بر به کارگيري مجدد اعمال و تجارب گذشته از طريق تمرکز بر برنامه ريزي هايي به منظور تغيير چشم انداز ها تاکيد مي نمايد.
اکثر صاحبنظران در مورد اهميت دانش در مديريت توافق دارند و آن را به دو بعد تقسيم مي کنند : بعد اول دانش آشکار و(explicit knowledge ) و بعد دوم دانش ضمني (implicit knowledge ).دانش صريح يا دانش آشکار دانشي است که به آساني قابل انتقال مي باشد و مي توان آن را به کمک يک سري از نشانه ها ( حروف ، اعداد و…) در قالب نوشته ، صدا ،تصوير، عکس و نرم افزار ، پايگاه داده و مدون کد گذاري کرد. به همين دليل به اشتراک گذاري دانش صريح به راحتي امکان پذير است . معمولا دانش صريح در سازمان ها به شکل قوانين و رويه هاي کاري ، برنامه هاي روز مره در مي آيند که بر مبناي آنها هر يک از کارکنان به انجام وظايف خود مشغول اند.
نونا کو براي تبديل دانش در هر سازمان چهار حالت را پيشنهاد ميکند( نونا کا ،1994 ) :
1 – از دانش ضمني به دانش ضمني ( اجتماعي کردن ) : در اين حالت افراد از طريق ايجاد تعامل سعي دارند مستقيما دانش ضمني خود را با ديگران به اشتراک بگذارند.نکته در خور توجه اين است که شخص قادر است بدون استفاده از زبان ، دانش ضمني را دريافت کند.
2 – از دانش صريح به صريح ( ترکيب ) : دومين حالت تبديل دانش بدنبال ترکيب کردن بخش هاي مختلف دانش آشکار نگاه داشته شده توسط اشخاص در نتيجه ارائه شکلي نو و جديد است مثل اينکه اطلاعات مختلف را از بخش هاو دپارتمان هاي مختلف سازمان گرفته و جمع آوري و در يک گزارش ارائه گردد.
3-از دانش ضمني به دانش صريح( برون سازي ) : کد گذاري و رمز بندي تجربه و بينش به شکلي که قابل استفاده توسط ديگران باشد مثل اينکه از طريق گفتگو و پرسش و پاسخ دانش ضمني را به شکل مملوس در آوريم.
4-از دانش صريح به ضمني ( دروني سازي ) : زماني که افراد دانش خود را نهادينه کرده و به اشتراک مي گذارندو سپس از آن براي وسعت بخشيدن به دانش ضمني خود و تجديد نظر در آن استفاده ميکنند.
لي اعلام مي دارد که در فرايند تبديل دانش ضمني به دانش تصريحي از بيشترين اهميت بر خوردار است ، وي اذعان مي دارد که سنجش تعاملات اجتماعي شاخص قابل کاربردي را براي اندازه گيري ميزان انتقال دانش ضمني به دانش ضمني فراهم مي کند.
در جديدترين تحقيق درباره موضوعات مرتبط با مديريت سيستم هاي انتقال دانش (برونر 2006 ، ص 86) 15، چنين استنباط گرديد که ارزشمندترين دانش براي سازمانها، دانش تصريحي و تسهيم نشده است و نه دانش تلويحي و تقسيم شده. اين نکته نشان مي دهد که مديريت دانش را مي توان بعنوان يک فرايند اجتماعي و انتقال دانش را بعنوان بخشي از يادگيري سازماني تلقي کرد زيرا هدف اصلي در انتقال دانش ، قابليت دست يابي سازمان به اين دانش خواهد بود.
کليات مربوط به انتقال دانش نشان مي دهد که انتقال موثر دانش از طريق سيستم هاي رسمي (براي دانش صريح) و شبکه هاي اجتماعي (براي دانش ضمني ) تحقق يابد و چون انتقال به نوعي يک رفتار انساني است مي تواند تحت تاثير محيط سازماني قرار گيرد.
در عصر حاضر تغييرات عظيمي مثل رقابت شديد ،گسترش سريع فن آوري ، شدت تنوع طلبي مشتريان ، رشد اينترنت و عوامل ديگر (بينت و کوبريل 1999، ص 115)16 رخ داده اند که سازمانها را به سمت اداره موثر و فعال خرد جمعي شان سوق دهد (نيف ، 1999)17 بسياري از سازمانها در حال دگرگون کردن خودشان درجهت تبديل شدن به موسسات دانش مدار يعني سازمانهايي که مديريت دانش در آنها عامل حياتي به شمار مي آيد ، مي باشند.
استقبال رشته هاي گوناگون به ظهور مديريت دانش کمک کرد (کلي ، 2000) ، منشاء مديريت را از نظريه دانش مداري 18مي داند که به نوبت بر يکسري از جريانهاي پژوهشي همچون منابع محور (آپريل 2002) 19يادگيري سازماني (هوبر ،1991) 20و صلاحيت کليدي 21 (ليپ ويت و همکاران ،1990) 22بنا نهاده شده است. از طرف ديگر گراور و داونپورت (2001)23 منشاء مديريت دانش را فنآوري اطلاعات مي دانند. واژه مديريت دانش شايد براي اولين بار در سال 1994 بوجود آمد و در سال 1996 مشهور شد. دهه آخر قرن بيستم شاهد انفجاري در مباحث مربوط به دانش ، کار و دانش ، مديريت دانش ، سازمانها و شرکت هاي دانش محور ،رشد اقتصادي دانش محور و اقتصاد دانش بود.
دورنماي تاريخي از مديريت دانش امروزي به اين مطلب اشاره دارد که مديريت دانش يک خواسته قديمي بوده است. دانش شامل دانستن و دلايل دانستن، دليل دانستن به دليل فلاسفه غربي به صورت مدون شايد هزار سال قبل ايجاد شده باشد.همچنين فلاسفه شرقي مشارکت يکساني در تدوين دانش داشته اند.اگر چه بيشتر آنها به دريافت هدايت هاي روحاني و زندگي مذهبي معتقد بوده اند.
مديريت دانش هم ايدئولوژي و هم يک فرايند است. به عنوان يک ايدئولوژي ، مديريت دانش هنري است که از طريق کارکنان محيط سازماني داخلي و خارجي را درک مي کنند. ايدولوژي مديريت دانش بر اين عقيده است که سرمايه انساني ابزاري است براي بدست آوردن و اکتساب ذهني است. مديريت دانش بعنوان يک فرايند روشي است که يک سازمان ثبت ، ذخيره و استفاده از دانش را به عنوان مجموعه اي جهت خلق دانش در نظر مي گيرد خواه اين ارزش مالي يا غير مالي باشد. موسساتي که کارايي سازمان را دنبال مي کنند براي خدمت بهتر به بخش هاي خود مديريت دانش را مورد استفاده قرار خواهند داد افرادي که مي خواهند از تهديد ها ، فرصتها ، نقاط قوت و نقاط ضعف با توجه به سرمايه فکري خودشان استفاده کنند ، مديريت دانش را به کار خواهد گرفت (متکالف ، 2006)24 ، علاوه بر اين الازمي وزئيري (2003)25 عوامل کليدي موفقيت در مديريت دانش سازماني را از ديدگاه انديشمندان اين رشته مورد بررسي قرار داده اند که بنظر مي رسد بسيار وسيع تر از ديدگاه متکالف باشد . جدول 1-2 را نگاه کنيد.

رديفصاحب نظرعوامل کليدي موفقيت1ويک 1996فرايند هاي مديريت دانش، ايجاد سازماندهي، انتقال ، تبديل ، نگهداري ، بکارگيري دانش.2داونپورت 1998زير ساختهاي سازماني، ساختار دانش ، حاکميت فرهنگ ، جو دوستانه در سازمان ، اهداف روشن و زبان مشترک ، وجود کانالهاي چندگانه براي انتقال دانش ، حمايت مديريت عالي ، رفع موانع انگيزه.3داونپورت و پروساک 1998تکنولوژي ، ايجاد و انتقال دانش ، مخازن الکتريکي دانش، آموزش ، فرهنگ وجود سازماني.4مري 1998در دسترس بودن دانش ، درست و بهنگام بودن دانش.5ترسلر 1998تعهد مديريت ، ايجاد انگيزه براي توزيع دانش ، فرهنگ و تکنولژي ، آموزش و يادگيري.6فيزان 1999فرهنگ مناسب، توزيع اطلاعات و دانش ،خلق دانش.7ليبوتيز 1999استراتژي مديريت دانش ، حمايت مديريت عالي ، فرهنگ حمايت از مديريت دانش ، تشويق کارکنان به توزيع دانش، مخازن دانش ، تکنولژي.8باناسکو 1999گروه هاي دانش ، نظارت بر محتواي دانش ، حمايت هاي ساختاري و تکنولوژي بهسازي فرايندهاي ايجاد و توزيع دانش.9باسي 2000يادگيري، توزيع ، اجرا و به کارگيري.جدول 1-2 عوامل کليدي موفقيت در مديريت سازماني از نگاه صاحبنظران(نادي،1386 ،ص117)
دانش فهميده مي شود و فرد دانش را از طريق تجربه،استدلال، بصيرت ، يادگيري،خواندن و شنيدن به دست مي آورد .هنگامي که افراد، دانش خود را با ديگران تسهيم ميکنند ،دانش آنان گسترش مي يابد و هنگامي که دانش فرد با دانش ديگران ترکيب ميشود ،دانشي جديد ايجاد مي شود( ويد،2002) .
با توجه به رويکردهاي مختلف مي توان اذعان داشت که مديريت دانش همچون يک نظام يا تيم عمل کند. عبدالله سلامت 26، سايبوردين و الياس27(2005) نظام مديريت دانش را واژه اي مي دانند که به منظور توصيف خلق گنجينه هاي دانش ، افزايش دسترسي و اداره کردنش ، همچنين ارتباط از طريق مشارکت ، غني سازي محيط دانش و همچنين اداره دانش به عنوان يک دارايي براي سازمان ، بکار گرفته شده است. ماهيت و چيستي مديريت دانش در اصل به دانش و خلق آن باز مي گردد. دانش عبارتست از اطلاعاتي که از پردازش داده ها بدست مي آيد همچنين شامل تجربه ها ، ارزش ها بينش ها و اطلاعات در زمينه اي است که در ارزشيابي و يکي کردن تجربيات جديد و خلق دانش نو به اعضاي سازمان کمک مي کند. دانش توسط دانشکاران ساخته و بوسيله آنهايي که در مشاغل و وظايف خاص در گيرند، بکار گرفته مي شود. کارمندان از دانش خود در تصميم گيري ها و همچنين در بسياري از امور تخصصي استفاده مي کنند. داونپورت و پروساک (1998) 28دانش را بعنوان مخلوطي سيالي از تجربيات و ادغام تجربيات و اطلاعات جديد فراهم مي کند اين دو بحث مي کنند که دانش ساخته مي شود و در اذهان کارکنان بکار گرفته مي شود. دانش در سازمانها ، در اسناد و خزائن ،در روال عادي کار، در فرايند ها ، اعمال و هنجار ها جاي گرفته است. ديدگاه ديگري که توسط علوي وليدنر (1998) 29ارائه شده، کمي متفاوت است. آنها دانش را به عنوان عقيده شخصي موجهي مي دانند که ظرفيت کارکنان را افزايش مي دهند.
بر اساس متون انتقال دانش بطور کلي دو نوع دانش وجود دارد دانش ضمني 30و دانش آشکار31( نوناکو و يوچي ،1990)32، دانش فني ياضمني در حيطه ذهني ادراکي (شناختي) و يادگيري تجربي مي باشد و به مقدار زيادي شخصي بوده و شکل دادن آن دشوار است در حالي که دانش آشکار به دانش فني ، واقعي تر و منطقي تر اطلاق مي شود(مانند داده ها ،سياستها، روشها و نرم افزار ها،اسناد و …) دانش آشکار دانشي است که بدون نياز به روابط بين فردي به شکل قابل توزيع به ديگران مستند شده است و يا با يک فرايند با استراتژي منتقل شده است. همچنين دانش آشکار، دانش استراتژيک و دانش نفوذ کننده33 نيز ناميده مي شود (علوي 2001) براي اولين بار پولاني (1956)34 بين اين دو دانش تفاوت قايل شد.
دانش آشکار در يک وسيله مکانيکي يا فن آورانه همچون اسناد و يا پايگاه داده ها ذخيره مي شود. اين دانش اگر بين گروهي که با يکديگر کار مي کنند با استفاده از فن آوري هاي يادگيري جمعي در هر زمان ، مکان و شرايطي (همانگونه که در نمودار 1-2 نشان داده شده است) تقسيم شود مفيد تر است.
دانش ضمني انباشته اي از تجربيات ، ذهنيات،دانسته ها، بينش ها، تيز هوشي، تخصص، متون، مجموعه مهارت ها ، روشها و يادگيري است که سازمان داراست و مانند فرهنگ سازماني تجربيات گذشته و حال افراد سازمان ، فرايند ها و ارزشها را در بر مي گيرد . دانش ضمني بطور نمونه، تخصص ها و مهارتهاي سطح بالا را شامل مي شود که بدون ساختار منتشر شده و شکل محسوسي دارد ، بنابراين اين طبقه بندي و مستند سازي آن مشکل است.
نمودار 1-2 فن آوري کامپيوتري گروهي ،(علوي 2000 ، 121)
دانش ضمني به دليل مشکلات مربوط به جدا کردن آن از منبع اصلي اش، دانش چسبنده ناميده شده است. لئوناردو و اسپير35 (1998) عقيده دارند که بيشتر دانش در محدوده بين دانش ضمني و دانش آشکار واقع مي شود. بعضي از عناصر آن (اجزاي آشکار) واقعي و منطقي است. و مابقي (اجزاي ضمني) ذهني و تجربي بوده را به بصورت اينجا و اکنون به وجود آمده است. بنابراين آنهامي گويند که ضمني بودن دانش به اين معني است که نمي تواند طبقه بندي شود. امروزه نوسانات آموزش عالي ، احتياج به جمع آوري هر دو نوع آنان(ضمني و آشکار) را در سيستم هاي اطلاعاتي رسمي مورد توجه قرار دادند. انتقال دانش ضمني معمولا از طريق معاشرت ها، کارورزي، شاگردي، مکالمات،روش هاي ديگر اجتماعي، تعامل بين فردي يا حتي از طريق شبيه سازي انجام مي شود(نادي، 1386 ، ص 123).
بطور کلي دو نوع دانش ضمني وجود دارد:
الف-دانش ضمني ظاهر شده
ب-دانش ضمني ظاهر نشده
تفاوت بين دو گروه دانش ضمني به چند دليل مربوط مي شود:
1-پايه هاي معرفتي(شناختي) و تجربياتي که باعث ترقي فکر بشر مي شود؛
2-نوع متفاوت زير بناي دو گروه دانش ضمني (ظاهر شده،ظاهر نشده)؛
3-ظرفيت خروجي منبع دانش؛
دانش ضمني ظاهر شده ، دانشي را در بر مي گيرد که درباره چيزهايي است افراد انجام مي دهند.و دانش ضمني ظاهر نشده ،دانشي را در بر مي گيرد که درباره منبع اوليه (اصلي) چيزهايي است که او انجام مي دهد و در آن تمرکز بر زمينه اوليه يا اولين مکاني که عمل انسان از آن منشاء گرفته است(نوناکو و تاکه يوچي 1995) 36،علاوه بر تقسيم بندي فوق مي توان بر اساس کارکري که دارد تقسيم بندي شود و دانش مي تواند کارکرد توصيفي داشته باشد و به بيان چه چيزي يک پديده بپردازيد، مي تواند کارکرد علت و معلولي داشته باشد و چرايي وقوع يک پديده را تعيين کند. (زاک،1999)37، کوئين و همکارانش (19996)38در مورد دانش حرفه اي سازمان تقسيم بندي چهار سطحي کارکردي را مطرح کرده اند.دانش درک يا دانستن چيزها ،دانش چگونگي و دانش چرايي، دانش خود انگيخته يا خلاقيت خود انگيخته .بعضي ديگر از دانشمندان حوزه مديريت نيز بر اساس معرفت شناسي دانش آنرا به چهار سطح تقسيم نموده اند. دانش تجربي ، دانش توصيف



قیمت: تومان


پاسخ دهید