دانشگاه آزاد اسلامي
پايان نامه كارشناسي ارشد رشته مديريت بازرگاني (M.A.)
گرايش بازاريابي بين المللي
موضوع:
بررسي و اولويت بندي تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي با استفاده از معيارهاي مناسب در تجزيه و تحليل سلسله مراتبي AHP (مطالعه موردي مجتمع گاز پارس جنوبي)
استاد راهنما :
استاد مشاور:
نگارنده:
سال تحصيلي:1391-1390
قدرداني و تشكر
حمد بي حد بر رحماني كه رحمت لايزالش سراسر هستي را فرا گرفته، رحيمي كه جان مشتاقان را از شراب جذبه خود سرمست ساخته است، وجود مطلقي كه محيط بر بيكرانه هستي است، همه در مرتبه ” لا” و او در مقام ” الله “، اكنون كه نگارش اين پايانامه به سرانجام رسيده است، لازم مي‌دانم كه از كمك عزيزاني كه مرا در انجام آن ياري رسانده‌اند، تشكر كنم.
زحمات جناب آقاي دكتر حسين محمدي را كه راهنمايي اين تحقيق را به عهده گرفتند و همواره راه گشاي مشكلات اين پژوهش بودند، همچنين از جناب آقاي دكتر كامبيز احمدي كه با وجود مشغله كاري زياد، مشاوره‌ي اين پژوهش را تقبل فرمودند، سپاسگذارم.
زحمات مديران و روساي اداره‌هاي شركت مجتمع گاز پارس جنوبي براي پركردن پرسشنامه‌هاي تحقيق همكاري كردند.
شايان ذكر است كه در ادبيات تحقيق از كتاب مباحث نوين تحقيق در عمليات آقاي منصور مومني و پايان نامه آقاي برزو پور عبدالهيان بيشتر استفاده شد لذا لازم دانستم تا بدين طريق از ايشان تشكر نمايم.
در پايان از پدر دلسوز ، مادر مهربانم و همسر فداكارم كه همواره در كليه مراحل مايه دلگرمي من بوده‌اند. نيز تشكر و قدر داني مي‌كنم. و زحمات كليه دوستان و اساتيدم را ارج مي‌نهم.
با آرزوي سرافرازي براي تك تك اين عزيزان
خالد اسدي خلف پور
تقديم به پدر و مادر عزيزم
خداي را بسي شاکرم که از روي کرم، پدر و مادري فداکار نصيبم ساخته، تا در سايه درخت پر بار وجودشان بياسايم و از ريشه آنها شاخ و برگ گيرم و از سايه وجودشان در راه کسب علم ودانش تلاش نمايم .
والديني که بودنشان تاج افتخاري است بر سرم و نامشان دليلي است بر بودنم چراکه اين دو وجود پس از پروردگار مايه هستي ام بوده اند دستم را گرفتند و راه رفتن را در اين وادي زندگي پر از فراز و نشيب آموختند.
آموزگاراني که برايم زندگي، بودن و انسان بودن را معنا کردند
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده:1
فصل اول:کليات
1-2- بيان مسئله4
1-3-اهميت و ضرورت موضوع تحقيق6
1-4- سوال‌هاي اصلي تحقيق7
1-5- سوال‌هاي فرعي تحقيق7
1-6- هدف از انجام تحقيق7
1-6-1- هدف کلي7
1-6-2- هدف اجرايي فوق به اهداف جزئي زير قابل تقسيم مي‌باشد8
1-6-3- اهداف كاربردي8
1-7- فرضيه‏هاي تحقيق8
1-9- قلمرو تحقيق9
1-10-روش‌شناسي تحقيق10
1-11- جامعه آماري11
1-12- روش گردآوري اطلاعات11
1-13- روش تجزيه و تحليل آماري11
1-14- سازمان تحقيق12
1-15-تعاريف اصطلاحات بكار برده شده(مفهومي)12
1-15-1- مديريت زنجيره‌ تأمين12
1-15-2- زنجيره تامين13
1-15-3- لجستيك13
1-15-4- کيفيت13
1-15-5- نام و نشان تجاري13
1-15-6 قيمت13
1-15-7 كاربران14
فهرست مطالب
عنوان صفحه
1-16- مدل مفهومي تحقيق15
فصل دوم: ادبيات تحقيق
2-1- زنجيره‌ تأمين17
2-1-1- مقدمه17
2-1-2-تأمين 18
2-1-3- مديريت تأمين18
2-1-4- تعاريف زنجيره‌تأمين18
2-1-5- مديريت زنجيره‌تأمين19
2-1-6- تعريف مديريت زنجيره‌ تأمين20
2-1-7- تاريخچه مديريت زنجيره‌ تأمين21
2-1-8- دسته بندي زنجيرههاي تأمين22
2-1-9- هدف زنجيره‌تأمين24
2-1-10- فرآيندهاي مديريت زنجيره‌ تأمين25
2-1-11- فرآيند هاي اصلي مديريت زنجيره‌ تأمين26
2-1-12- زنجيره ارزش28
2-1-13- نگرش سيستمي زنجيره ارزش29
2-1-14- زنجيره ارزش وزارت نفت30
2-1-2-فرايند توزيع30
2-1-3- مقدمه اي بر مديريت توزيع فيزيکي31
2-1-4- آميخته مديريت توزيع فيزيكي31
2-1-5- مفاهيم اصلي مديريت توزيع فيزيكي يا آميخته آن عبارتند از:32
2-1-5-1- پردازش سفارشات32
2-1-5-2- موجودي33
2-1-5-3- انبارداري33
2-1-5-4- حمل و نقل34
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-1-6-مفهوم لجستيك کالا34
2-2- معيارهاي كليدي در ارزيابي36
2-2-1- مقدمه36
2-2-2-معيارهاي كليدي در ارزيابي تأمين كنندگان براساس ادبيات و پيشينه آن37
2-2-3- عوامل كليدي تشكيل دهندة فرآيند ارزيابي تأمين كنندگان40
2-2-3-1-تأمين كنندگان40
2-2-3-2- ارزيابان40
2-2-3-3- معيارهاي ارزيابي41
2-2-4- تفسير معيارهاي مورد پژوهش41
2-2-4-1-بعد مسافت(حمل و نقل)41
2-2-4-2- افزايش حسن شهرت44
2-2-4-3- توان و دانش فني تأمين کننده ( باتوجه به سوابق و عملكرد قبلي )46
2-2-4-4-سابقه تأمين کننده46
2-2-4-5- استانداردها و گواهي کيفيت47
2-2-4-6- ارزيابي توان مالي تأمين كنندگان48
2-2-5- فرآيند اداره تداركات مجتمع گاز پارس جنوبي51
2-2-6- ساختار خريد53
2-2-6-1- استعلام گيري53
2-2-6-2- ارزيابي فني54
2-2-6-3- ارزيابي مالي54
2-2-6-4- صدور سفارش خريد54
2-2-6-5- قطعي شدن سفارش خريد54
2-2-6-6- رسيد كالا55
2-2-6-7-تسويه حساب مالي55
2-2-7-ارزيابي تأمين كننده يا عرضه كننده55
2-2-7-1-فرآيند ارزيابي و انتخاب عرضه كننده/ تأمين كننده55
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-2-7-2-سياست خريد و روشهاي دريافت قيمت56
2-2-7-3-شناسايي و تعيين منابع معتبر و فعال در زمينه تهيه كالاي موردنظر57
2-2-7-4-اخذ استعلام57
2-2-7-5-دريافت پيشنهادات / بازگشايي پاكات57
2-2-8-اهميت انتخاب عرضه كننده58
2-2-9- وظايف مأمور خريد59
2-2-9-1- مشخص كردن نوع تقاضا59
2-2-9-2- تهيه ليست مجوز مناقصه59
2-2-9-3- ارسال استعلام59
2-2-9-4- دريافت پاكات پيشنهاد59
2-2-9-5-رفع ابهام (در صورت وجود)60
2-2-9-6- تهيه ليست مقايسه قيمت‌ها60
2-2-9-7- ارسال تلكس60
2-2-9-8- ارسال سفارش كتبي60
2-3- مدل هاي بكار گرفته شده61
2-3-1- مقدمه61
2-3-2-فرآيند تصميم‌گيري را مي‌توان شامل مراحل شش گانة زير دانست61
2-3-3-روشهاي ارزيابي تأمين کنندگان62
2-3-4-تصميم گيري چند معياره63
2-3-5- تبديل شاخص هاي كيفي به كمي63
2-3-6-مدل انتخاب چند معياره64
2-3-7-فرآيند تحليل سلسله مراتبي65
2-3-8- فرآيند تجزيه و تحليل سلسله مراتبي66
2-3-9-مراحل مدل فرآيند تحليل سلسله مراتبي66
2-3-10-سازگاري در قضاوت‎ها69
2-3-11-الگوريتم محاسبه نرخ ناسازگاري70
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2-3-12-دلايل انتخاب مدل سلسله مراتبي70
2-3-13-استفاده از فرآيند تحليل سلسله مراتبي براي تصميم‎گيري گروهي71
2-3-14-چارچوب نظري و سابقة تحقيقات انجام گرفته مربوط73
2-3-14-1- پژوهش‌هاي مرتب داخلي73
2-3-14-2-پژوهش‌هاي خارجي75
فصل سوم:روش تحقيق
3-2- روش تحقيق77
3-3-شيوه جمع آوري اطلاعات78
3-3-1-روايي79
3-3-2-پايايي80
3-4- آزمون آلفاي كرونباخ80
3-5- آشنايي با جامعه آماري81
3-6-متغيرهاي تحقيق82
3-7-روش تجزيه و تحليل آماري داده‌ها82
3-8-مدل مفهومي تحقيق83
3-9-مدل آماري تحقيق:84
فصل چهارم:نتايج
4-1- مقدمه86
4-1-1- محاسبه حجم نمونه:87
4-2-1- به ترتيب نمودار(4-1) ميزان فراواني و نمودار(4-2) درصد فراواني پاسخ دهندگان را نشان خواهد داد.88
4-2-2- در نمودارهاي(4-3) و(4-4) به ترتيب نمودار ميزان فراواني و نمودار درصد فراواني پاسخ دهندگان را از لحاظ سطح تحصيلات نشان خواهد داد.89
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-2-3- در نمودارهاي(4-5) و(4- 6) به ترتيب نمودار ميزان فراواني و نمودار درصد فراواني پاسخ دهندگان را از لحاظ سن نشان خواهد داد.90
4-2-4. در نمودارهاي(4-7) و(4-8) به ترتيب نمودار ميزان فراواني و نمودار درصد فراواني پاسخ دهندگان را از لحاظ سابقه كار نشان خواهد داد.91
4-2-5. در نمودارهاي(4-9) و (4-10) به ترتيب نمودار ميزان فراواني و نمودار درصد فراواني پاسخ دهندگان را از لحاظ جنسيت پاسخ دهندگان نشان خواهد داد.92
4-3. بررسي ترجيحات پاسخ دهندگان در مقايسه هاي زوجي92
4-3-1. در نمودار هاي (4-11) و (4-12) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” توان و دانش فني”و”سابقه” نشان داده شده است.93
4-3-2. در نمودار هاي (4-13) و (4-14) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” توان و دانش فني”و” شهرت” نشان داده شده است.94
4-3-3. در نمودار هاي (4-15) و (4-16) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني”و” استانداردهاي كيفيت” را نشان داده شده است.95
4-3-4. در نمودار هاي (4-17) و(4-18) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” توان و دانش فني” و ” توان مالي ” تامين كننده نشان داده شده است.95
4-3-5. در نمودار هاي (4-19) و (4-20) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” توان و دانش فني” و ” بعد مسافت ” تامين كننده نشان داده شده است.96
4-3-6. در نمودار هاي (4-21) و (4-22) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” سابقه” و ” شهرت” تامين كننده نشان داده شده است.97
4-3-7. در نمودار هاي (4-23) و (4-24) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” سابقه” و ” استانداردهاي كيفيت” را نشان داده شده است.98
4-3-8. در نمودار هاي (4-25) و (4-26) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” سابقه” و ” توان مالي” را نشان داده شده است.99
4-3-9. در نمودار هاي (4-27) و (4-28) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” سابقه” و ” بعد مسافت” را نشان داده شده است.100
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-3-10. در نمودار هاي (4-29) و (4-30) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” شهرت” و ” استانداردهاي كيفيت” را نشان داده شده است.101
4-3-11. در نمودار هاي (4-31) و (4-32) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” شهرت” و ” توان مالي” را نشان داده شده است.102
4-3-12. در نمودار هاي (4-33) و (4-34) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” شهرت” و ” بعد مسافت ” را نشان داده شده است.103
4-3-13. در نمودار هاي (4-35) و (4-36) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” استاندادهاي كيفيت” و ” توان مالي ” را نشان داده شده است.104
4-3-14. در نمودار هاي (4-37) و (4-38) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل” استاندادهاي كيفيت” و ” بعد مسافت ” را نشان داده شده است.105
4-3-15. در نمودار هاي (4-39) و (4-40) به ترتيب ميزان فراواني و درصد فراواني در مقايسه دو عامل”توان مالي” و ” بعد مسافت ” را نشان داده شده است.106
4-4. اولويت بندي عوامل با استفاده از مدل تجزيه و تحليل سلسله مراتبي:106
4-6- تشكيل جدول مقايسات زوجي نسبت به هر معيار (آلترناتيوها)109
فصل پنجم:نتيجه گيري
5-1- مقدمه115
5-2- بحث و نتيجه گيري115
5-3- مشكلات و تنگناهاي تحقيق120
5-4-پيشنهادات براي تحقيقات آتي121
پيوست129
منابع و ماخذ
منابع فارسي:124
منابع غير فارسي:127
چگيده انگليسي148
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول (2-1): معيارهاي بدست آمده در پژوهش ديكسون.38
جدول (2-2): معيارهايي كه از طريق مصاحبه با جامعه آماري بدست آمده است.39
جدول(2-3) : ضريب جريمه ديرکرد44
جدول (2-4): ارزش گذاري شاخص‎ها نسبت به هم67
جدول(2-5): مقايسات زوجي آلترناتيوها نسبت به هر معيار68
جدول(2-6): مقدار شاخص تصادفي در محاسبه نرخ ناسازگاري(آذر،1380، 52)70
جدول(4-2): روش محاسبه ميانگين هندسي از طريق تخصيص امتيازات و ماتريس مقايسه زوجي109
جدول(4-3): ماتريس مقايسه زوجي معيارهاي انتخاب تامين كننده AHP110
جدول(4-4): اولويت بندي معيارها111
جدول(4-5): محاسبه بردار ناسازگاري(CV) و نرخ ناسازگاري(IR)111
جدول(4-6) : جدول شاخص ناسازگاري تصادفي111
جدول(4-7): گام سوم و چهارم در اجراي تحليل سلسله مراتبي113
جدول(4-8): ماتريس محاسبه ميانگين هر شاخص براي هر گزين113
جدول(4-9): نتايج حاصل از ضرب اوزان شاخص ها در گزينه هاي در نظر گرفته شده113
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار(2-1): زنجيره‌ تأمين تداركات 19
نمودار(2-2): عوامل توليد23
نمودار(2-3): نمونه اي از يك زنجيره تأمين خطي23
نمودار(2-4): مدل زنجيره‌ تأمين شماتيك24
نمودار(2-5): اهداف زنجيره‌ تأمين ناب25
نمودار(2-6): مدل زنجيره ارزش پورتر29
نمودار (2-7): نگرش سيستمي زنجيره‌ تأمين29
نمودار(2-8): نمودار زنجيره ارزش وزارت نفت(رادمنشة52،1385)30
نمودار(2-9): سيستم كلان لجستيك(بردستاني ، 1387،204)36
نمودار (2-10): دسته بندي عمومي ريسك در نمودار چيكن50
نمودار (2-12): فرآيند ارزيابي و انتخاب عرضه كننده/ تأمين كننده56
نمودار(2-13): مراحل ارزيابي و انتـخاب عرضـه كننده58
نمودار (2-14): مراحل مختلف فرآيند تصميم‌گيري62
نمودار(2-15): فرايند تحليل سلسله مراتبي66
نمودار(3-1): مدل مفهومي تحقيق83
نمودار(3-2): مدل آماري تحقيق84
نمودار(4-1): فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سمت(سطح سازماني)88
نمودار(4-2): درصد فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سمت (سطح سازماني)88
نمودار(4-3): فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سطح تحصيلات89
نمودار(4-4): درصد فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سطح تحصيلات89
نمودار(4-5): فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سن90
نمودار(4-6): درصد فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سن90
نمودار(4-8): درصد فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ سـابقه كـار91
نمودار(4-9): فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ جنسيت92
نمودار(4-10): درصد فراواني پاسخ دهندگان از لحاظ جنسيت92
نمودار(4-11): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني”و”سابقه”93
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار(4-12): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني”و”سابقه”93
نمودار(4-13): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” توان و دانش فني” و” شهرت”94
نمودار(4-14): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني”و”شهرت”94
نمودار(4-15): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني” و”استانداردهاي كيفيت”95
نمودار(4-16):درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني استانداردهاي كيفيت95
نمودار (4-17): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني” و ” توان مالي”95
نمودار (4-18): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني” و ” توان مالي “96
نمودار (4-19): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” توان و دانش فني” و ” بعد مسافت “96
نمودار (4-20): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”توان و دانش فني” و بعد مسافت 97
نمودار (4-21): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” سابقه ” و ” شهرت “97
نمودار (4-22): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” سابقه ” و ” شهرت “97
نمودار (4-23): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” سابقه ” و ” استانداردهاي كيفيت “98
نمودار(4-24):درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” سابقه” و ” استانداردهاي كيفيت “98
نمودار (4-25): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” سابقه ” و ” توان مالي “99
نمودار (4-26): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” سابقه ” و ” توان مالي “99
نمودار (4-27): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” سابقه ” و ” بعد مسافت “100
نمودار (4-28): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” سابقه ” و ” بعد مسافت “100
نمودار (4-29): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” شهرت ” و ” استانداردهاي كيفيت “101
نمودار(4-30):درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” شهرت” و” استانداردهاي كيفيت “101
نمودار (4-31): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” شهرت” و ” توان مالي”102
نمودار (4-32): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” شهرت” و ” توان مالي”102
نمودار (4-33): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” شهرت” و ” بعد مسافت”103
نمودار (4-34): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” شهرت” و ” بعد مسافت”103
نمودار (4-35): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” استاندادهاي كيفيت” و ” توان مالي “104
نمودار(4-36):درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل” استاندادهاي كيفيت” و” توان مالي”104
نمودار (4-37): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” استاندادهاي كيفيت” و ” بعد مسافت “105
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار(4-38):درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل”استاندادهاي كيفيت” و بعد مسافت 105
نمودار (4-39): فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” توان مالي” و ” بعد مسافت “106
نمودار (4-40): درصد فراواني پاسخ دهندگان در مقايسه دو عامل ” توان مالي” و ” بعد مسافت “106
نمودار(4-41) : درخت سلسله مراتبي در تكنيك AHP108
نمودار (4-42): نتايج حاصل از اولويت بندي معيارها از وزن كم به زياد112
نمودار(5-1): ترتيب اولويت معيارها118
نمودار(5-2): مقايسه درصد تاثير معيارها119
نمودار(5-3): مقايسه تغييرات معيارها(تحليل فاصله اي)119
چكيده:
در اين تحقيق به شناسايي و تعيين معيارهاي مناسب براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي و اولويت‌بندي آنها پرداخته ايم. نتايج نشان دادند كه شش عامل توان و دانش فني، شهرت، استانداردها و گواهي كيفيت، بعد مسافت، سابقه و توان مالي، بيشترين اهميت را در بين عناصر شركت كننده در امر خريد، در شركت مجتمع گاز پارس جنوبي دارند، و پانزده عامل فرعي تر نزد كارشناسان خريد و متقاضيان كالا ، در مجتمع گاز پارس جنوبي از اهميت نسبتاً بالايي برخوردارند.
نتايج ديگر اين تحقيق نشان داد كه عوامل كيفيت، توان فني، سابقه، توان مالي، شهرت، بعد مسافت به ترتيب از بيشترين اهميت در نزد تصميم گيرندگان خريد را برخوردار هستند. براي انتخاب نمونه، در يك پيمايش جامعه هدف، گروهي ايده آل از افراد است كه از دانش و نقطه نظرات موثر و مرتبط با محتواي پيمايش برخوردار باشند. لذا جامعه تحقيق، تصميم گيرندگان در امر خريد و كساني كه نظرشان در امر خريد تاثير گذار است مي باشد. ما در اين پژوهش بدنبال دريافت نظر خبرگان ، متخصصان و تاثير گذاران امر خريد و كساني كه صاحب تجربه هاي عملي در خريد و انتخاب تامين كننده هستند، بوده ايم. بنابراين تعداد افرادي كه در اين زمينه صاحب تجربه عملي و يا تخصصي باشند، حائز اهميت بود، پس از بررسي هاي بعمل آمده مشخص شد كه تعداد183نفر در قسمت هاي مختلف جامعه مورد بررسي بيشتر در امر خريد تاثير گزار هستند. لذا از طريق نمونه گيري طبقه اي ساده، نمونه گيري انجام پذيرفت. كه در نهايت نمونه تحقيق در اين پژوهش شامل 83 نفر از كارمندان مجتمع گاز پارس جنوبي انتخاب شدند. براي جمع آوري داده ها در اين تحقيق از روش پرسشنامه استفاده و به منظور تجزيه و تحليل داده ها از نرم افزارهاي
Expert Choice, Spss استفاده شده است.

فصل اول:
کليات

1-1- مقدمه
امروزه تعداد قطعات محصولات مدرن صنعتي به قدري زياد شده كه مسئله تامين و مديريت تامين كنندگان آنها به معضل بزرگي براي شركتهاي توليدكننده تبديل شده است.
در بازارهاي جهاني امروزي، شركت ها واحدهايي با نامهاي تجاري مجزا از هم نيستند كه بتوانند به صورت مستقل فعاليت كنند. بلكه درعوض بخش مهمي از يك زنجيره عرضه هستند. در اين حالت موفقيت نهايي يك شركت بستگي به توانايي مديريتي آن در انسجام بخشيدن و هماهنگي شبكه پيچيده اي از روابط تجاري ميان اعضاي زنجيره عرضه دارد(لمبرت و همکاران،2000،ص1-23)1. در دهه اخير، مديريت وظيفه خريد در زنجيره عرضه چالشي براي بيشتر شركت ها بوده است. و نياز به دستيابي به يك سطح رقابتي جهاني در زمينه عرضه به طور اساسي افزايش پيدا كرده است(کارپاک و همکاران،2001،ص1-21)2.
مديريت زنجيره‌ تأمين3 از جمله مفاهيمي مي باشد كه تحولات عظيمي را در كشورهاي صنعتي در عرصه توليد سبب گرديده است(احمدي، 1384، 22). از ديد كنسول مديريت لجستيك4 كالا ضرورت مطالعه به روي مديريت زنجيره‌ تأمين1 بسيار حائز اهميت مي باشد علي الخصوص كه كشورهايي چون ايران كه درحال صنعتي شدن هستند مي بايد توجه ويژه اي نسبت به اين مسئله داشته باشند درهمين راستا مديريت تداركات كالا (لجستيك ) بخشي از فرايند زنجيره‌ تأمين است.
با توجه به موارد مذكور اين پژوهش در زمينه امور بازرگاني و در بخش تداركات و امور كالاي(مديريت بازرگاني) شركت مجتمع پارس جنوبي، به منظور ارائه راهكار مناسب براي اولويت بندي معيارها و ارزيابي و انتخاب عقلايي تر به جاي ارزيابي و انتخاب ذهني مي باشد. با شناسايي و اولويت بندي معيارهاي مناسب تر در انتخاب تامين كنندگان، با استفاده از روش تجزيه وتحليل سلسله مراتبي5 كه از روش هاي تصميم گيري چند شاخصه6 است صورت مي گيرد. كارشناسان مي توانند با نتايج حاصله از اين روش به يك جمع بندي براي انتخاب تامين كننده مناسب براي شركت دست يابند و با انجام اين بررسي و تحليل نتايج و در نظر گرفتن ابعاد آن در شركت مورد بررسي جنبه عملياتي(اجرايي)به خود خواهد گرفت.

1-2- بيان مسئله
مديريت امور خريد وتداركات از حوزه هايي است كه نسبت به حوزه هاي ديگر مديريت كمتر به آن پرداخته شده است. تقاضاي روبه رشد وتنوع مشتريان، پيشرفت هاي اخير در زمينه تكنولوژي هاي ارتباطي وسيستمهاي اطلاعاتي، رقابت درعرصه بين المللي و افزايش آگاهي از محيط, همه جزو عواملي هستند كه شركت ها را وادار كرده است كه به مديريت زنجيره‌ تأمين تمركز كنند.
واژه مديريت زنجيره‌ تأمين قريب به بيست سال است كه مورد استفاده قرار مي گيرد و به فعاليت هاي يكپارچه پروسه تامين مواد، تبديل آنها به كالاهاي واسطه و نهايي، توزيع كالا وتحويل آن به مشتريان نهايي اشاره دارد (هيزر؛رندر،2001،ص42)7. مديران از تحول در فناوري و زنجيره هاي عرضه آگاه شده اند. انواع شوك هايي كه در سرتاسر بازارهاي جهاني اتفاق مي افتند، به طور اساسي روشي را كه مديران به محيط سازمان مي نگرند، را تغيير داده است. يكي از حوزه هايي كه بيشتر شركت ها توجه خود را به آن معطوف كرده اند، مديريت منبع يابي و خريد است. سه مزيت از تمركز بر مديريت منبع يابي و خريد حاصل مي شود كه عبارتند از: هزينه، كيفيت و فناوري( مونسزکا،1998،ص2-3)8. جاي خوشبختي است كه اخيرا” در شركت مورد مطالعه بخشي تحت عنوان بررسي منابع و معرفي منابع ايجاد شده ولذا در راستاي پژوهش حاضر مي توان از اطلاعات اين بخش استفاده نمود.از آنجا كه تصميم گيري زماني كه اطلاعات موجود ناكامل و غيردقيق هستند، مشكل مي شود. مشكل رويه اي ديگر در استفاده از رويه رسمي حمايت از فرايند تصميم گيري انتخاب عرضه كننده، به طبيعت نامتجانس معيارهاي درنظر گرفته شده، برمي گردد. همچنين تعيين وزن هاي صحيح براي هر معيار ارزيابي سطح ناپايــداري ذاتي در فرايند انتخاب را افزايش مي دهـد(بويلاسکوا؛پتروني،2002،ص236)9. اين مهم تصميم گير را ناچار مي كند كه در اتخاذ تصميم دقت نظر بيشتري به خرج دهد يك صرفه جويي كم درهزينه هاي خريد مي تواند علاوه بر همان ميزان تاثير بر روي سود، موجب افزايش چند برابر در فــروش شود. همكاري نزديك با عــرضه كنندگان، موجب هزينه هاي واحد پايين تر مي شود و روابط بلندمدت تر حتي كيفيت بهتـري را در هزينه پايين تر موجب مي شود(گافين؛مارک،1997،ص422-424 )10.
در بيشتر صنايع، هزينه موادخام و قطعات، هزينه اصلي يك محصول را تشكيل مي دهند، بنابراين، بخش خريد مي تواند نقش كليدي را در كارايي و اثربخشي يك سازمان ايفا كند. بدين علت كه اثر مستقيمي روي كاهش هزينه ها، سودآوري و انعطاف پذيري يك شركت دارد(قدسي پور؛ابرين،2001،ص1)11. علاوه بر اين، از آنجايي كه هم اكنون عرضه كنندگان اثر اساسي را بر روي موفقيت يا شكست يك شركت اعمال مي كنند، خريد,كه قبلاً به عنوان يك ابزار تاكتيكي محض درنظر گرفته مي شد، هم اكنون به عنوان يك وظيفه استراتژيك شناخته مي شود(گافين؛مارک،1997،ص422-424). در دنياي‌ امروز يكي‌ از بحث‌ انگيزترين‌ ونگران‌كننده‌ترين‌ موضوع ها در صنعت‌ و اقتصاد، تجارت‌ در بازار جهاني‌ است‌ و اين‌ مسئله‌ كه‌ با ورود به‌ چنين‌ دنيايي‌ بايد منتظر چه‌ پيامدهايي‌بود؟ و روند پيوستن‌ به‌ سازمان‌ تجارت‌ جهاني‌چه‌ چالش‌هايي‌ پيش‌ روي‌ كشورهاي‌ درحال‌توسعه‌ وكمتر توسعه‌يافته‌ قرار خواهد داد؟
منظور خود را از زنجيره‌ تأمين، شناسايي عرضه كننده مناسب بيان مي‌داريم: مديريت امور خريد وتداركات از حوزه‌هايي است كه نسبت به حوزه‌هاي ديگر مديريت كمتر به آن پرداخته شده است. تقاضاي روبه رشد وتنوع مشتريان، پيشرفت‌هاي اخير در زمينه تكنولوژي‌هاي ارتباطي وسيستم هاي اطلاعاتي، رقابت درعرصه بين المللي وافزايش آگاهي از محيط، همه جزو عواملي هستند كه شركت‌ها را وادار كرده كه به مديريت زنجيره‌ تأمين تمركز كنند. از آنجائي‌كه‌ با توجه‌ به‌ گذشته‌ اين‌ صنعت‌ و پيش‌بيني‌آينده‌، حرکت درمحيط پيچيده‌ و ظريف‌ دنياي‌ رقابتي‌ امروز است، هيچ‌سازمان‌ اقتصاديي‌ بدون‌ داشتن‌ يك‌ برنامه‌ريزي‌صحيح‌ و اصولي‌ قادر به‌ ادامه‌ حيات‌ نخواهد بود(استراتژي مناسب). اين‌ واقعيت‌ وقتي‌ داراي‌ اهميت‌ بيشتري‌ مي‌شودكه‌ مسئله‌ پيوستن‌ به‌ سازمان تجارت جهاني12 و ورود به‌ بازارهاي‌جهاني‌ از يك‌ سو و برنامه‌ ريزي‌ براي‌ يك‌ بخش ‌مهم‌ و داراي‌ مزيت‌ تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي ازسوي‌ ديگر مطرح‌ باشد. در شركت هاي بزرگ دولتي همچون شركت مجتمع گاز پارس جنوبي13 عليرغم داشتن منابع مالي مناسب و نيروي انساني كافي وكارآمد با مشكلات زير روبرو هستند؛

1. تامين كالاهاي خارجي(ورود كالا)
2. موضوع تحريم هاي اقتصادي
3. نحوه انتخاب منابع تامين كننده درخريد‌هاي داخلي

با توجه به ماموريت خطير شرکت مجتمع گاز پارس جنوبي2 كه بهره برداري از ذخائر مشترك گازي از جمله آن است، تامين به موقع كالاي مذكور همانند نقش جريان خون در بدن است كه لازم است با توجه ويژه به آن پرداخته شود.

1-3-اهميت و ضرورت موضوع تحقيق
رفتار خريد صنعتي به وسيله عوامل عقلايي و نيز متغيرهاي ذهني تحت تاثير قرار مي گيرد. عوامل عقلايي شامل عوامل خاص محصول و عوامل خاص شركت است. براي مثال، خصيصه هاي فروشنده مانند مكان جغرافيايي، زمان تأخير و قيمت. متغيرهاي ذهني شامل سبك زندگي، علايق، فعاليتها و ارزشهاي شخصي خريداران است. عدم قطعيت(ناپايداري) قضاوت ذهني هنگام انجام فرايند انتخاب عرضه كننده وجود دارد. همچنين تصميم گيري زماني كه اطلاعات موجود ناكامل و غيردقيق هستند، مشكل مي شود. مشكل رويه اي ديگر در استفاده از رويه رسمي حمايت از فرايند تصميم گيري انتخاب عرضه كننده، به طبيعت نامتجانس معيارهاي درنظر گرفته شده، برمي گردد. همچنين تعيين وزنهاي صحيح براي هر معيار ارزيابي سطح ناپايـداري ذاتي در فرايند انتخاب را افزايش مي دهد(بويلاسکوا؛پتروني،2002،ص236). به عبارت ديگر، زماني كه يك عرضه كننده بخشي از يك زنجيره عرضه خوب مديريت شده مي شود، آن اثر دايمي روي رقابت پذيري كل شركت خواهد داشت. بنابراين، ما مجبور هستيم تا يكي از اساسي ترين مسئوليتهاي مديريت عرضه كننده يعني انتخاب عرضه كننده را مورد بازنگري قرار دهيم. اهميت انتخاب عرضه كننده از اين حقيقت ناشي مي شود كه آن منابع را متعهد مي كند درحالي كه به طور همزمان بر فعاليتهايي از قبيل مديريت موجودي، برنامه ريزي و كنترل توليد، الزامات جريان وجوه نقد و كيفيت محصول اثر مي گذارد. اهميت اين موضوع باتوجه به توسعه هاي اخير در مديريت عرضه كننده بيش از پيش آشكار مي گردد، جايي كه عضويت در زنجيره عرضه به صورت روابط بلندمدت گرايش مي يابد(چوي،هارتلي،1996،ص 333-339)14. منبع يابي چندگانه به عنوان پاسخي به عدم اطمينان هاي اتكا به تحويلهاي يك عرضه كننده درنظر گرفته شده است كه مي تواند بــه وسيله اقتضائاتي مانند مشكلات حمل ونقل، آتش سوزي و… به تأخير انداخته شود. پس استراتژي خريد شامل يك رويه تصميم با توجه به موقعيتهايي خواهد بود كه در آن منبع يابي چندگانه بايد اتخاذ شود. به طوراساسي اين بايد شامل اقلامي باشد كه در فرايند توليد، حياتي(مهم) هستند و اگر خطوط توليد متوقف شوند هزينه هاي بالايي به شركت تحميل خواهد شد(کوايل،1998،ص200)15.
منظور از اين تحقيق تعيين معيارهاي مناسب و اولويت‌بندي آنها براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي است. يافتن روش‌هاي موثر و ارايه پيشنهادهاي سازنده پس از بررسي علمي و تجزيه و تحليل اطلاعات محقق را جهت يافتن راه‌كارهاي عملي كمك خواهد كرد.

بنابراين با اين سوالات اين پژوهش را آغازنموديم:
1-4- سوال‌هاي اصلي تحقيق
1) نقش عواملي همچون بعد مسافت، شهرت(نام تجاري)، توان مالي، سابقه همکاري(با شرکت هاي توابعه نفت)، توان و دانش فني، استانداردها وگواهي کيفيت تامين کنندگان براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟
2) درجه اهميت و اولويت هريک از معيارها در ارزيابي تامين کنندگان چگونه است؟

1-5- سوال‌هاي فرعي تحقيق
1. نقش بعد مسافت براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟
2. نقش شهرت(نام تجاري) براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟
3. نقش توان مالي براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟
4. نقش سابقه همکاري(با شرکت هاي توابعه نفت)براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟
5. نقش توان و دانش فني براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟
6. نقش استانداردها وگواهي کيفيت تامين کنندگان براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي چگونه است؟

1-6- هدف از انجام تحقيق
1-6-1- هدف کلي
تاثير عواملي همچون بعد مسافت، نام تجاري(شهرت)، توان مالي، سابقه همکاري(با شرکتهاي توابعه نفت)، توان و دانش فني، استانداردها وگواهي کيفيت تامين کنندگان براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي به چه ميزان است؟

1-6-2- هدف اجرايي فوق به اهداف جزئي زير قابل تقسيم مي‌باشد
1. تعيين تاثير عامل بعد مسافت براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي.
2. تعيين تاثير عامل شهرت(نام تجاري) براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي.
3. تعيين تاثير عامل توان مالي براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي.
4. تعيين تاثير عامل سابقه همکاري(با شرکتهاي توابعه نفت)براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي.
5. تعيين تاثير عامل توان و دانش فني براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي.
6. تعيين تاثير عامل استانداردها وگواهي کيفيت تامين کنندگان براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي.

1-6-3- اهداف كاربردي
* شناسايي معيارهاي انتخاب تامين كنندگان براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي در شرکت مجنمع گاز پارس جنوبي
* جلب توجه مديران عالي و مديريت بازرگاني به اهميت و نقش اولويت بندي كمي به جاي اولويت بندي ذهني در ارزيابي تامين کنندگان

1-7- فرضيه‏هاي تحقيق
1) به نظر مي رسد كه مهمترين عامل براي انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي عامل سابقه همکاري با شرکت هاي تابعه نفت است.
2) به نظر مي رسد اولويت هريك از عوامل در انتخاب تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي متفاوت است كه با استفاده از تكنيك هاي فرايند تحليل سلسله مراتبي جواب مورد نظر بدست مي آيد.

1-8- در اين پژوهش، متغيرهاي مستقل و وابسته به ترتيب عبارتند از:
1-8-1-متغير وابسته:
معيارهاي انتخاب تامين كنندگان
1-8-2- متغير مستقل:
تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي

1-9- قلمرو تحقيق
قلمرو موضوعي:
بررسي و اولويت بندي تامين كنندگان كالاهاي صنعتي و پالايشگاهي با استفاده از معيارهاي مناسب در تكنيك تجزيه و تحليل سلسله مراتبي (مطالعه موردي مجتمع گاز پارس جنوبي)16 است.

قلمرو زماني:
قلمرو زماني اين تحقيق سال 1390 است.

قلمرو مكاني:
قلمرو مكاني اين تحقيق مجتمع گاز پارس جنوبي است. بندر عسلويه در 270 كيلومتري جنوب شرقي بوشهر ومشرف به خليج فارس قرار گرفته است. درفاصله 105 كيلومتري اين بندر در دل آبهاي خليج فارس يكي از عظيم ترين ميادين گازي جهان به نام پارس جنوبي ـ مشترك ميان ايران و قطر ـ قرار دارد كه معادل 8 درصد كل ذخاير گازي جهان و 50 درصد ذخاير گازي شناخته شده در كشورمان است. شركت مجتمع گاز پارس جنوبي با مسئوليت محدود يکي از شرکت هاي فرعي شرکت ملي گاز ايران17 است که در سال 1377 به موازات طرح توسعه ميدان گازي پارس جنوبي با مسئوليت بهره‌برداري فازهاي 1 تا 10 تأسيس شد.
در هر سيستم صنعتي ـ توليدي تأمين قطعات و تجهيزات جهت به حداكثر رساندن توليد و بالا بردن كيفيت محصولات و همچنين استمرار دو مورد مذكور ضروري و جزء لاينفك آن سيستم خواهد بود. لذا وجود واحدي جهت تأمين كالا در سازمان هاي صنعتي لازم بنظر مي رسد.
واحد خريد : خريد و تهيه قطعات و تجهيزات نقش اساسي و كليدي در توليد خواهد داشت.به عبارت ديگر با گذشت زمان و استفاده مداوم از تجهيزات مي بايست همواره به فكر تامين اجزا و قطعات از تامين كنندگان آن تجهيزات بود و مي بايست جهت خريداري آن تجهيزات در موعد مقرر و مناسب اقدام نمود، كه اين يك فرآيند دائمي و مستمر در تامين نيازهاي لجستيكي پالايشگاه مي باشد. واحد خريد يكي از زير مجموعه هاي اداره تداركات و امور كالا مي باشد كه فعاليت هاي متفاوتي در جهت تامين نياز هاي پالايشگاه انجام مي دهد، قلمرو مکاني اين تحقيق شامل ماموران خريد شركت مجتمع پارس جنوبي است که در دفتر خود واقع در منطقه ويژه عسلويه مشغول به فعاليت مي باشند.

1-10-روش‌شناسي تحقيق
الف) روش تحقيق
دستيابي به هدف هاي علمي يا شناخت علمي ميسر نخواهد بود، مگر زماني که يک روش شناسي درست صورت پذيرد. به عبارت ديگر تحقيق از حيث روش است که اعتبار مي يابد نه موضوع تحقيق. پس مي توان گفت: روش تحقيق مجموعه اي از قواعد، ابزار و راه هاي معتبر و نظام يافته براي بررسي واقعيت ها، کشف مجهولات و دستيابي به راه حل مشکلات است(خاکي، 1384، ص201).
اين پژوهش با توجه به استفاده از نظريه ها، اصول و قوانيني که در تحقيقات بنيادي تدوين شده اند و بکارگيري و کاربرد آنها براي حل مسائل اجرايي و واقعي و تاکيد بر شناخت موثرترين فعاليت، براساس طبقه بندي برمبناي هدف18، در زمره تحقيقات کاربردي19 مي باشد.
بنابراين نوع تحقيق حاضر از نوع كاربردي است كه به روش توصيفي انجام گرفته است.
تحقيق توصيفي آنچه را که هست توصيف و تفسير مي کند و به شرايط يا روابط موجود، عقايد متداول، فرايندهاي جاري، آثار مشهود يا روندهاي در حال گسترش توجه دارد. تمرکز اصلي در درجه اول به زمان حال است، هر چند غالباً رويدادها و آثار گذشته را نيز که به شرايط موجود مربوط مي شوند مورد بررسي قرار مي دهد. تحقيق توصيفي(پيمايشي) چيزي بيش از تهيه سوالات و ارائه پاسخ هاي صرف است. در اين روش بايد ابزارها و وسائل خاصي فراهم آيد، ايجاد وسيله يا ابزار نياز به زمان و مهارت دارد و يک امر اتفاقي و عادي نيست. مساله عمده اي که تحقيق توصيفي را پيچيده تر مي کند، پاسخ ندادن يا برگشت ندادن پرسش نامه ها و يا شرکت نکردن در مصاحبه هاي برنامه ريزي شده است. اگر نرخ پاسخ دهي پايين باشد، نمي توان به نتايج معتبر رسيد(خاکي، 1384، 210).
1-11- جامعه آماري
با توجه به اينكه، در



قیمت: تومان


پاسخ دهید