دانشگاه آزاد اسلامي
واحد بروجرد
پايان نامه براي دريافت درجه ي كارشناسي ارشد “M.A.”
گرايش:
عنوان:
موزه هنرهاي معاصر با رويکرد معماري مدرن
استاد راهنما:
دكتر
استاد مشاور:
دکتر
نگارش:
بهزاد جلالوند
زمستان 1394
بسم الله الرحمن الرحيم
صورتجلسه دفاع
باتأييدات خداوند متعال جلسه دفاع از پايان نامه كارشناسي ارشد خانم/آقاي 14 B zar
در رشته تربيت بدني و علوم ورزشي (رفتار حرکتي) تحت عنوان: تاثير خودگويي آموزشي و انگيزشي در سطوح آشکار و پنهان بر عملکرد حرکتي 14 B zar
با حضور استادراهنما، استاد (استادان) مشاور و هيأت داوران در دانشگاه آزاد اسلامي واحد بروجرد در تاريخ 7/7/1392 تشكيل گرديد. در اين جلسه، پايان نامه با موفقيت مورد دفاع قرار گرفت. 14 B zar
نامبرده نمره با امتياز بسيار خوب دريافت نمود.
1- استاد راهنما: دكتر Bold14 B zar امضاء تاريخ
2- استاد مشاور: دکتر امضاء تاريخ
3- استاد داور: دکتر امضاء تاريخ
4- مدير گروه آموزشي: دكتر امضاء تاريخ
5- رئيس دانشكده تحصيلات تكميلي: دكتر شهرام نخجوان امضاء تاريخ
معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي واحد بروجرد
دكتر احمد شاهسواران
تعهدنامه اصالت رساله يا پايان نامه 18Bzar bold
اينجانب دانش آموخته مقطع كارشناسي ارشد ناپيوسته/دكتراي حرفه اي/ دكتراي تخصصي در رشته تربيت بدني و علوم ورزشي (رفتار حرکتي) كه در تاريخ 7/7/92 از پايان نامه/ رساله خود تحت عنوان: تاثير خودگويي آموزشي و انگيزشي در سطوح آشکار با كسب نمره 18و درجه بسيار خوب دفاع نموده ام بدينوسيله متعهد مي شوم :
1) اين پايان نامه / رساله حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده و در مواردي كه از دستاوردهاي علمي و پژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه، كتاب، مقاله و…) استفاده نموده ام، مطابق ضوابط و رويه موجود، نام منبع مورداستفاده و ساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذكر و درج كرده ام.
2) اين پايان نامه/ رساله قبلاً براي دريافت هيچ مدرك تحصيلي (هم سطح، پايين تر يا بالاتر) در ساير دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي ارائه نشده است. 15Bzar bold
3) چنانچه بعد از فراغت از تحصيل، قصد استفاده و هرگونه بهره برداري اعم از چاپ كتاب، ثبت اختراع و… از اين پايان نامه داشته باشم، از حوزه معاونت پژوهشي واحد مجوزهاي مربوطه را اخذ نمايم.
4) چنانچه در هر مقطعي زماني خلاف موارد فوق ثابت شود، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق ضوابط و مقررات رفتار نموده و در صورت ابطال مدرك تحصيلي‌ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت. نام و نام خانوادگي : 11Bzar bold
تاريخ و امضاء
تقديم به
پدر و مادر عزيزم
سپاسگزاري :
بدينوسيله مراتب سپاس،تقدير و تشكر خويش را از استادان گرامي و فرزانه:
جناب آقاي دکتر مهدي روزبهاني و جناب آقاي دکتر امير دانا كه با دلسوزي و تلاش بي وقفه من را از درياي بيكران دانش سيراب نمودند اعلام مي دارم، اميدوارم در تمام مراحل زندگي شاد، سربلند و پيروز باشيد. از خداوند منان توفيق درجات رفيع را برايتان خواستارم.
چکيده
هدف از پژوهش ارتقاء ک?ف?ت موزه با توجه به معماري مدرن، شناسايي آثار هنري هنرمندان براي عموم، مرکز انتقال افکار بين هنرمندان نمايش سرمايه هنري براي فرهنگ هاي ديگر، در راستاي دستيابي به اين اهداف علاوه بر موزه ها نهادهاي علمي، فرهنگي و اجتماعي ديگر نيز همپاي موزه ها عمل ميکنند.
مسئله اصلي اينجاست که موزه‏ هاي گوناگون در هر سرزميني ارائه‏ کننده ميراثهاي فرهنگي روزگاران گذشته‏ است.از اين طريق است که مي توان،با مشاهده‏ اشياء و بررسي چگونگي موجوديت و عوامل ايجاد آن،در بطن فرهنگهاي گذشته، بخاطر پربارتر کردن آتيه فرهنگي،فرو رفت و به پژوهش‏ پرداخت،از طريق آنچه در موزه‏ها در معرض ديد قرار دارد، زندگي انسانها ادوار گوناگون را،از ديدگاههاي مذهبي،سياسي،اقتصادي،هنري و غيره مي توان تحقيق و بررسي کرد. همچنين مي توان سوالات زير را بيان نمود:
* نكات و جنبه هاي مثبت رويكرد معماري مدرن در موزه هنرهاي معاصر همدان چه هستند؟
* چه رابطه اي بين اثر با محيط و مكان در طراحي موزه وجود دارد؟
* رابطه عوامل اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي در موزه هنرهاي معاصر چيست؟
روش پژوهش در اين رساله شامل استفاده از اسكيس هاي از نماي ساختمان است كه به شكلي سامان يافته تعغيراتي آزمايشي را در نما ايجاد ميكند و با بررسي نكات وجنبه هاي مثبت رويكرد معماري مدرن واستفاده از آنها بتوانيم گامي موثر در اين راستا برداريم و همچن?ن محدوده مکان? آن شهرهمدان است.
واژگان کليدي:
موزه، هنر، معماري مدرن، هنرهاي معاصر، موزه داري
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول1
ادبيات و پيشينه تحقيق1
1-1- مقدمه2
1-2- بيان مسئله2
1-3- پرسشهاي اصل? تحق?ق4
1-4- فرض?ه تحق?ق4
1-5- اهداف تحق?ق5
1-6- پ?ش?نه تحق?ق5
1-6-1- تعريف موزه8
1-6-2- تاريخچه موزه در جهان8
1-6-3- نهادينه شدن موزه ها9
1-7- روش تحق?ق10
1-8- روش گردآوري اط?عات10
1-9- ابزار گردآوري اط?عات10
1-9- روش تجز?ه و تحل?ل اط?عات11
1-11- نتيجه گيري11
فصل دوم12
کليات پژوهش12
2-1- مقدمه13
2-2-1- تعريف موزه مطابق با سازمان بين المللي ايکوم13
2-2-1-1- سازمان بين المللي ايکوم13
2-2-1-2- تعريف موزه در اسناد ايکوم14
2-2-1-3- آيين نامه اخلاقي ايکوم براي موزه ها15
2-3-تاريخچه و پيشينه موزه17
2-3-1- شکل گيري موزه و باستان شناسي در جهان18
2-4- تاريخچه موزه20
2-4-1 تاريخچه موزه در جهان20
2-4-2- معرفي آيکوم23
2-4-3- تاريخچه موزه‌ در ايران25
2-5- تعر?ف معماري28
2-5-1- مفهوم برنامه ر?زي در معماري28
2-5-2- مفهوم طراحي28
2-5-3- عوامل موثر بر طراح? پروژه معماري29
2-6- اصول موردتوجه درموزه ها31
2-7- اهداف موزه32
2-7-1- عمده فعاليتهاي موزه32
2-8- انواع موزه33
2-8-1- موزه هاي هنري33
2-8-2- موزه هاي هنري مدرن34
2-8-3 گالريها و مراکز هنرهاي معاصر34
2-8-4- موزه‌هاي تاريخي35
2-8-5- موزه‌هاي علمي36
2-8-6- موزه‌هاي تخصصي37
2-8-7- موزه‌هاي منطقه‌اي37
2-8-8- موزه‌هاي فضاي آزاد:37
2-8-9- بناهاي تبديل شده به موزه38
2-8-10- بناهايي كه به عنوان موزه ساخته شده اند39
2-8-11- معبد ـ موزه‌ها يا كاخ ـ موزه ها40
2-8-12- موزه‌هاي جديد41
2-8-13- از نظر عملکرد42
2-9- گونه شناسي موزه43
2-10-فرهنگ معماري در برابر فرهنگ موزه44
2-11- اصول توسعة صنعت موزه داري در كشور45
2-12- اصول توريسم وگردشگردي45
2-13- محل و ساختمان موزه46
2-14-معرفي سيستم مدرن47
2-15-سيستم ها و فناور يهاي مدرن ساختماني48
2-16-بخشهاي مختلف سيستم قاب فولادي سبک نورد سرد: L.S.F48
2-17-اعضاي سازه اي سيستم قاب فولادي سبک نورد سرد50
2-18-اتصالات به سه روش زير انجام ميگيرد51
2-19- بررسي نقاط مثبت سيستم قاب سبک فولادي51
2-20-تفاوتهاي سيستم سازه هاي پيش ساخته سبک با ساير سيستم ها55
2-21-نتيجه گيري56
فصل سوم58
بررسي چند نمونه موردي58
3-1- مقدمه59
3-2- نمونه داخلي59
3-2-1- موزه هنرهاي معاصر تهران59
3-2-2- معماري60
3-2-3- آثار هنري استفاده شده در بنا60
3-2-4- آثار باغ تنديس60
3-2-4-1- گنجينه60
3-2-4-2- بخشهاي جنبي61
3-3- نمونه خارجي65
3-3-1- موزه هنرهاي معاصر بيلبائو: 65
3-3-2- موزه هنر معاصر کياسما، هلسينکي فنلاند68
3- 4- موزه هنر کيمبل ،تگزاس آمريکا81
3-4-1- تاريخچه موزه کيمبل81
3-4-2- موزه هنري کيمبل اثر لويي کان82
3-4-3- نورگير کلرستوري85
3- 5- موزه گوگنهايم ،نيويورک آمريکا88
3-5-1- تاريخچه موزه گوگنهايم88
3- 6-موزه گوگنهايم،بيلبائو اسپانيا95
3-6-1- فرانک گري95
3-6-2- تأسيسات گرمايش و سرمايش100
3-7- موزه هنر ميلواکي105
3-7-1 تأثير موزه هنر ميلواکي در طراحي108
3-8- جمع بندي و نتيجه گري112
فصل چهارم114
شناخت بستر تحق?ق114
4-1-مقدمه115
4-1-1- خصوص?ات جغراف?ا?? و س?اس? ا?ران115
4-2-شهرستان همدان116
4-3- موقعيت جغرافيايي استان116
4-4- ويژگي هاي اقليمي و تاثيرات آن بر بافت و معماري117
4-5- وضعيت زمين شناسي و زلزله در منطقه118
4-6-حرارت و برودت:118
4-7-رطوبت نسبي119
4-8-بارندگي119
4-9- باد119
4-9-1- انواع باد120
سرعت وزش باد (متر بر ثانيه) در سالهاي 1385 ـ 1376121
جدول 2-4سرعت وزش باد مأخذ: كتاب اقليم و معماري، نوشته مرتضي كسمايي هواشناسي همدان،سال121
نمودار جهت و سرعت وزش باد در ماههاي مختلف سال122
4-10- شهر از نظر زمين‌شناسي122
4-11- بررسي حد آسايش در اقليم همدان122
4-12-تابش خورشيد123
4-13-منابع طبيعي و پوشش گياهي124
4-12-ويژگي هاي معماري منطقه125
4-14- راهكارهايي در طراحي اقليمي127
4-15- مکان انجام پروژه:128
4-16-دلايل انتخاب سايت129
4-17-زمان اجراي پروژه129
4-18-شيب و توپوگرافي سايت130
فصل پنجم131
استانداردها131
5-1- مقدمه132
5-1-1- استانداردهاي فضايي132
5-1-1-1- نگهداري132
5-1-3- مشخصات فيزيکي فضاي نمايش136
5-1-5- نورپردازي در موزه141
5-3- استانداردهاي کلي151
5-4- مقدمه168
5-4-1- شبکه هاي طراحي168
5-4-2-شبکه هاي شکل ده? عمودي169
5-4-3- شبکه هاي شکل ده? افقي170
5-4-4- شبکه هاي اثاث?ه170
5-4-5- شبکه هاي ساختمان? و تاس?سات?170
5-4-6- تعيين قطعات منظم براي فضاهاي کار170
5-5- مبلمان فضاي موزه هنرهاي معاصر171
5-6- تنظ?م فضا با تغ??رات171
5-6-1- فضاهاي خارج?172
5-6-2- فضاهاي داخل?173
5-7- طراح? محل و م?دان کار از د?دگاه آنتروپومتري174
5-7-1-دماي محيط175
5-7-2-سروصدا176
5-7-3-رنگ176
5-7-4-بافت177
5-7-5-د?دهاي خارج? و داخلي179
5-7-6-فرم180
5-7-7-آکوستيک180
5-8-تاث?رهاي روان? مح?ط کار182
5-9-بررسي تاس?سات موزه هنرهاي معاصر182
5-9-1-کولر گازي182
5-9-2-روشنايي185
5-9-3-فاضلاب185
5-10-سرانه ها و ليست فضاهاي مورد نياز پروژه186
5-11- نت?جه گ?ري188
فصل ششم189
روند طراح?189
6-1- مقدمه190
6-2- بررسي اهداف190
6-3- اصول طراحي191
6-4- سايتهاي پ?شنهادي193
6-4-1- سايت پيشنهادي اول193
6-4-2- سايت پيشنهادي دوم193
6-5- سا?ت منتخب195
6-6- نت?جه گ?ري195
منابع و مراجع196
منابع فارسي197
منابع اينترنتي199
فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل 2-1. موزه گوگنهام، نيويورک آمريکا10
شکل 2-2. موزه لوور،پاريس11
شکل 3-1. موزه هنر معاصر، سر در ورودي41
شکل 3-2. فضاي داخلي موزه هنرهاي معاصر کياسما43
شکل 3-3. موزه هنر معاصر کياسما43
شکل 3-4.پلان موزه هنرهاي معاصر کياسما44
شکل 3-5. فضاي گالري46
شکل 3-6. طرح آبرنگ استيون هال براي شرکت در مسابقه طراحي موزه هنر معاصر کياسما47
شکل 3-7. رمپ ورودي48
شکل 3-8. ورودي گالري49
شکل 3-9. نماي بيروني گالري51
شکل 3-10. ورودي موزه53
شکل 3-11. پلان موزه54
شکل 3-12. گالري چهارم55
شکل 3-13. يکي از آثار پيکاسو در موز هنر معاصر تهران56
شکل3-14. سايت پلان موزه هنر هاي معاصر تهران57
شکل 3-15. ديد پرنده از موزه58
شکل 3-16. نماي بيروني موزه59
شکل 3-17. پلان موزه هنر کيمبل60
شکل 3-18. نماي کوريدور61
شکل 3-19. ايوان ورودي61
شکل 3-20. نما و مقطع عرضي از موزه62
شکل 3-21. جزئيات نورگير سقفي63
شکل 3-22. فضاي گالري63
شکل 3-23. حياط مرکزي و نورگير64
شکل 3-24. نماي پلکان طبقات64
شکل 3-25. فرانک لويد رايت،سولومون رابرت گوگنهايم و همسرش به هنگام بازديد از ماکت موزه65
شکل 3-26. نماي بيروني موزه66
شکل 3-27. پلان موزه گوگنهايم67
شکل 3-28. نماي طبقات68
شکل 3-29. طرح موزه کشيده شده توسط رايت69
شکل 3-30. دو پرسپکتيو داخلي از موزه طراحي شده توسط رايت70
شکل 3-31. ديد به داخل طبقات71
شکل 3-32. نماي بيروني71
شکل 3-33. ويد مرکزي و نورگير سقفي آن72
شکل 3-34. نماي بيروني در روز73
شکل 3-35. نماي بيروني در شب74
شکل 3-36. نماي بيرون74
شکل 3-37. نماي ورودي موزه75
شکل 3-38- نماي موزه از گذر76
شکل 3-39. نماي بيرون78
شکل 3-40. آتريوم مرکزي78
شکل 3-41. سايت پلان موزه79
شکل 3-42. نما79
شکل 3-43. نما80
شکل 3-44. نما از سايت80
شکل 3-45. نماي ماکت81
شکل 3-46. نماي بيرون81
شکل 3-47. گالري ماهي82
تصوير 3-48. موزه هنر ميلواکي105
تصوير 3-49. اسکيس اوليه موزه‌ي هنر ميلواکي 108
تصوير 3-50. اسکيس موزه‌ي هنر ميلواکي 109
تصوير 3-51. موزه‌ي هنر ميلواکي‌ 109
تصوير3-52. موزه‌ي هنر ميلواکي110
تصوير 3-53. لابي 110
تصوير 3-54. موزه‌ي هنر ميلواکي111
تصوير 3-55. موزه‌ي هنر ميلواکي112
شکل 5-1. موزه يهود،برلين142
شکل 5-2. موزه عالي هنر،آتلانتا143
شکل 5-3. موزه بيلر، سوئد، رنزو پيانو145
شکل 5-4. موزه موسسه هنر،شيکاگو ،رنزو پيانو146
شکل 5-5. استفاده از صفحات افقي بازتابنده147
فهرست جدول
عنوان صفحه
جدول 6-1. بازده نوري و عمر مف?د ?مپ ها(مأخذ :سازمان جهاد کشاورزي خراسان رضوي) 185
جدول 6-2.سرانه ها و ليست فضاهاي مورد نياز پروژه186
جدول 7-1. مع?ارهاي به?نه در مکان ?اب? سا?ت ها از منظر موزه (مأخذ :نگارنده) 193
جدول 7-2. ماتر?س توص?ف? مکان ?اب? سا?ت ها (مأخذ :نگارنده). 194
مقدمه
در کتاب‌ها پيام‌هاي تاريخ را مي‌خوانيم و بعد آن را تصور مي‌کنيم، در موزه، خود تاريخ را مي‌بينيم و سپس پيام‌هايش را مي‌خوانيم. بنابراين آنچه که در کتابها از رفتارهاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي گذشتگان مي‌خوانيم در موزه‌ها مي‌بينيم. اگر کتاب تاريخ بشري را باز کنيم، موزه‌ها عکس‌هاي آن هستند و مسلم است، هر کشوري که کتاب تاريخش مصورتر باشد فرهنگ عظيم‌تر و مستندتري را ارائه مي‌کند.
اگر فرهنگ را دستاورد انسان در گذر زمان و ميراث هر جامعه بدانيم، توسعه فرهنگي را مي‌توان درک ريشه‌ها، کشف هويت و دريافت استمرار تاريخي تعريف کرد. توسعه فرهنگي، جامعه امروز را با ميراث گذشته پيوند مي‌دهد و اين پيوند و وحدت باعث اتکاي به نفس و احساس و قدرت و عشق و احترام نسبت به زبان، هنر و ساير عناصر فرهنگي جامعه مي‌شود و حرکت به سوي آينده را قدرتمندتر و پربارتر مي‌کند. نکته قابل توجه اين است که توسعه فرهنگي با سفارش و دستور و شعار اتفاق نمي‌افتد، بلکه نهاد محکمي را مي‌طلبد که نشانه‌هاي گذشته را با تدبير و ظرافت در برابر نسل حاضر قرار دهد. از اين جهت است که انواع هنرها و ابنيه و آثار تاريخي و موزه‌ها و کتابخانه‌ها در امر توسعه فرهنگي از اهميت فراواني برخوردار هستند و به خصوص موزه‌ها، نقش موثري در حيات، تداوم و رشد فرهنگي برعهده دارند. موزه‌هاي دنيا مجموعه‌هاي منحصر به فرد و گاه بسيار باارزشي را در خود نگه مي‌دارند و اين مجموعه‌ها ارتباطي بين حال و گذشته ايجاد کرده و انسان با مشاهده آنها پيوندي عميق با نياکان خود احساس مي‌کند. نياکاني که فرهنگ ما را پي‌ريزي کردند. بدينوسيله هويت فرهنگي خود را بازيافته و با ديدن اشياء موجود در موزه‌ها سير تکاملي انديشه انساني را در ابداع و خلق آثار به عينه مي‌بيند و مي‌تواند اثرات فرهنگ جامعه گذشته را در ساخت دست اشياء گذشتگان مشاهده کند. چرا که انعکاس فرهنگ و نياز هر جامعه‌اي، در اشياء ساخت دست بشر متبلور مي‌شود.[1]
مجموعه‌هاي موزه‌اي به اين اعتبار، نه تنها گنجينه ملي يک کشور بلکه جزئي از اسناد جهاني فرهنگ و تمدن انساني به حساب مي‌آيند. نگرش جهان امروز به موزه‌ها به عنوان يکي از نهادهاي فرهنگي و منابع مهم و سرمايه‌هاي ملي بزرگ جامعه، چنان است که اين نهاد در تحقق اهداف فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي بسيار موثر بوده و در برنامه‌هاي کشوري سهم به سزايي دارد و اين موضوع ايجاب مي‌کند که در کشور ما نيز برنامه جامعي براي بهره برداري از موزه‌ها تهيه و اجراء شود. به اين ترتيب مي‌توانند نقش بسيار مهمي در معرفي تجارب فرهنگي، هنري و القاء و انتقال احساس و بينش و انديشه ايراني و هويت ملي داشته باشند. از سوي ديگر موزه مکاني آموزشي است که آموزش رايگان آن، بايد براي هر فرد مشتاقي از هر قشر و طبقه و سن و درجه فراهم شود لذا موزه‌ها را مي‌توان به عنوان يکي از بهترين مراکز فرهنگي و آموزشي جامعه به شمار آورد که براي رشد و اعتلاي فرهنگي نيازمند آن هستيم.
همچنين موزه‌ها قادرند با فراهم آوردن محصولات فرهنگي جوامع مختلف، زمينه برخورد و ارتباط فرهنگ‌ها و در نتيجه موجبات آشنايي مردم را با فرهنگ اين جوامع فراهم نموده و شناخت مردم در اين‌باره را افزايش دهند و از اين طريق نيز، به باروري فرهنگ کمک نمايند و فرصت‌هاي بهره‌گيري از فرهنگ‌هاي ديگر را به وجود آورند. از سوي ديگر با تحقيق در کلمه ميراث مي‌توان به روشن شدن گوشه‌هاي تاريک تاريخ کمک کرد و در همگان از راه ديدن و شناختن اين ميراث، احساس تحسين، برانگيخته مي‌شود.
حال متوجه مي‌شويم که موزه يک مکان محدود نيست که به طور انحصاري در خدمت ميراث فرهنگي باشد، بلکه مي‌تواند ديدگاه وسيع‌تري و کلي‌تري را به بازديدکنندگان انتقال دهد. گردشگر، پيام موزه را دريافت مي‌کند و موزه نيز به هدف خود که نزديک کردن ميراث فرهنگي و مردم به يکديگر با روشي قابل درک و قابل دسترسي است، دست مي‌يابد. پس گردشگري از يک سو منابع اقتصادي قابل توجهي را براي مديريت حفظ ميراث فرهنگي دربردارد و از سوي ديگر، يک راه جديد و هميشگي براي تقويت توسعه همه جانبه فرهنگ جوامع است.[1]
فصل اول
ادبيات و پيشينه تحقيق
1-1- مقدمه
از دير باز فضاهاي فرهنگي از ارکان هر مجموعه زيستي بوده و در واقع حکم قلب را براي آنها ايفا کرده است . هر چند اين اهميت در طول تاريخ داراي فراز و نشيب هايي بوده وليکن هيچگاه نقش خود را از دست نداده است و از آنجا که موزه يکي از مراکز فرهنگي است پيش بيني و برنامه ريزي مراکز فرهنگي از مهمترين مسائل معماري است . با ورود اتومبيل به شهرها تحولات فرهنگي ناشي از ارتباط با کشورهاي غربي.شناخت فرهنگهاي مختلف . شيوه زندگي.امکانات و ارتباطات در سالهاي اخير فضاهاي فرهنگي دستخوش تغييرات اساسي گرديده است. امروزه به دليل مشکلات ناشي از کمبود فرصت و امکانات جديد مردم ترجيح مي دهند با گذشته و نياکان خود و فرهنگهاي مختلف از گذشتگان از طريق رسانه و يا وسايل ارتباطي ديگر آشنا شوند تا به مکان هاي فرهنگي از قبيل موزه بروندو اين به دليل کمبود مکان هاي فرهنگي که عدم دعوت کنندگي دارند مي باشد.
به همين دليل در سالهاي اخير ايجاد موزه به عنوان يک مکان فرهنگي به شدت رشد يافته و رقابت بين آنها باعث انتقال فرهنگهاي گذشتگان ما در ارائه سيستم ها و خدمات مدرن جهت جلب رضايت مراجعين شده است.
در اين فصل بررسي سير تحولي موزه از آغاز تا کنون به ملاحضاتي که مي بايست جهت برنامه ريزي و طراحي يک موزه مدرن مورد توجه قرار داد اشاره مي شود.
1-2- بيان مسئله
واژه موزه نشات گرفته از لغت موزين “musein” به معناي جايگاه زندگي موز ها”muses” الهه هاي هنر و صنايع در اساطير يونان مي باشد . در زبان انگليسي به آن ميوزيم”museum” و در فرانسه موزه “musee” گفته مي شود.راهيابي اين واژه به زبان فارسي را مي توان از دهه 1290ه.ق همزمان با سفر هاي ناصرالدين شاه به اروپا، دانست. موزه ها بهعنوان يک پديده نو ظهور در دنياي هنر نقشها و کارکردهاي گوناگون و متفاوتي را بر عهده دارند.بر اساس تعريف ايکوم (شوراي بين المللي موزه ها): موزه موسسه اي است دايمي وبدون هدف مادي که درهاي آن به روي عموم گشوده است و در خدمت جامعه و پيشرفت آن فعاليت دارد.
موزه ها از معدود مراكز حافظ يادگاران نسل گذشته و در حقيقت فرزندان هنر و تاريخ هستند. هر يك از اين اشيا در عين بي زباني به هزار زبان سخن مي گويند زيرا اسناد معتبري از هنر، فرهنگ و تاريخ را ارايه مي دهند.
موزه ها بهعنوان يک پديده نو ظهور در دنياي هنر نقشها و کارکردهاي گوناگون و متفاوتي را بر عهده دارند. کارکردهايي از جمله نمايش آثار، نگهداري،آموزش و پژوهش را مي توان برشمرد که موزه ها را بيش از پيش به يک نهاد اجتماعي مؤثر و تاثيرگذار بر جنبههاي گوناگون جوامع امروزي تبديل کرده است.
اساسنامه ي ايکوم موزه را نهادي اجتماعي و فرهنگي معرفي مي کند، از اين رو عملکرد آن در دو بخش خدمات اجتماعي و عملکرد فرهنگي مورد بررسي قرار مي گيرد.
عملکرد موزه بيش از هر نکته ي ديگري بازتاب آرمان ها و انديشه هاي انسان، محيط فرهنگي و اجتماعي،کارها و خلاقيت هاي پايان ناپذير او در گذشته و حال است. موزه مطالب خود را به زبان خاصي بيان مي کند. وسيله ي بيان او زبان اشياي واقعي است. از همين رو داراي قدرت نفوذ گسترده مي باشد.
موزه در عين حال که در خدمت جامعه است ،معرف آن جامعه نيز مي باشد.
احتياج به شناسايي و سامان دادن به محيط جوامع انساني چندان است وچنان ريشه هاي استواري از گذشته دارد که يافتن چنين تصويري هم از نظر احساسي وهم براي مقاصد عملي حائز اهميت فراوان است(لينچ،1350:15).
نقش يک طراح خلاق وپاسخگو، درک عناصري است که به شخصيت هر مکان کمک مي نمايد و متعاقباً، خلق فرم هايي است که با خصوصيات منحصر به فرد آن مکان متناسب باشد. همچنين، شناسايي، بر طرف ساختن ويا تخفيف عناصري که حس مکان بودن را ضايع مي سازند، از ديگر نقش هاي طراحان است. در واقع، با آن انجام دادن اين کارها، طراح عملاً مديريت حس مکان را بر عهده مي گيرد.[2]
بنا بر آنچه ذکر گرديد مساله اصلي تحقيق، ارتقاء ک?ف?ت موزه با توجه به معماري مدرن، شناسايي آثار هنري هنرمندان براي عموم، مرکز انتقال افکار بين هنرمندان نمايش سرمايه هنري براي فرهنگ هاي ديگر مي باشد.
1-3- پرسشهاي اصل? تحق?ق
1- نكات و جنبه هاي مثبت رويكرد معماري مدرن در موزه هنرهاي معاصر همدان
2- رابطه اثر با محيط و مكان در طراحي موزه؟
3- رابطه عوامل اجتماعي و اقتصادي و فرهنگي در موزه هنرهاي معاصر؟
1-4- فرض?ه تحق?ق
1-به نظر م? رسد با ?ک طراح? مناسب و به کاربردن رويکرد معماري مدرن بتوان ک?ف?ت ساختمان ها را ارتقاء داد.
2- به نظر م? رسد به دليل عدم وجود موزه هنرهاي معاصردر شهرهمدان مي توان اين مکان فرصتي براي تعالي و به نمايش گذاشتن آثار هنرمندان بزرگ اين شهر باشد.
3-به نظر م? رسد با ?ک طراح? مناسب فرصتهايي براي قدرداني، التذاذ، درک و مديريت ميراث طبيعي و فرهنگي و اقتصادي فراهم آيد.
1-5- اهداف تحق?ق
از اهدافي که براي طراحي موزه هنرهاي معاصر مي توان نام برد عبارت است ارتقاء ک?ف?ت موزه با توجه به معماري مدرن، شناسايي آثار هنري هنرمندان براي عموم، مرکز انتقال افکار بين هنرمندان نمايش سرمايه هنري براي فرهنگ هاي ديگر.
1-6- پ?ش?نه تحق?ق
موزه “آشمولين” در شهر آكسفورد نخستين موزه اي است كه آثار مشرق زمين را در خود محفوظ داشته است. و نخستين موزه در قاره آسيا موزه “هارميتاژ” يا “هرميتاژ” در لنينگراد روسيه است و اولين موزه ايران در سال 1295 هـ. ش به نام “موزه ملي ايران” پايه گذاري و گشايش يافته است. که نقش حياتي موزه ها در جوامع بشري نقشي بديع، ماندگار و مروج ناب ترين پديده هاي فرهنگي است. موزه ها از معدود مراكز حافظ يادگاران نسل گذشته و در حقيقت فرزندان هنر و تاريخ هستند. هر يك از اين اشيا در عين بي زباني به هزار زبان سخن مي گويند زيرا اسناد معتبري از هنر، فرهنگ و تاريخ را ارايه مي دهند.
تا قبل از قرن 15 ميلادي دو ايده در كلكسيون نمودن و گردآوري آثار با ارزش وجود داشت.
1ـ جمع‌آوري اشياء به منظور مذهبي و اعتقادي جهت گنجينه‌هاي صومعه‌ها.
گردآوري آثار بخاطر ارضاء تمايلات نفساني نظير كلكسيونهايي كه شاهزادگان و اسقف‌هاي اعظم از طريق اقدام به جمع‌آوري كارهاي هنري، جهت قصرهايشان تهيه نمودند.
شرايط لازم براي ايجاد موزه در دوره Helenistico و Roman و اواخر دوره Renaissance در ايتاليا بوجود آمد.
پاپ سيكتوس چهارم اولين شخصي است كه در سال 1471 ميلادي نخستين موزه با مفهوم امروزي آن را ايجاد كرده است.
موزه گزاريني Cesarini در سال 1500 م و فانر Fonese در سال 1546 م و آفيتزن Afitizen در سال 1581 م به ترتيب در اروپا افتتاح شدند.
حدود 100 سال بعد موزه آشمولين Ashmolean يا بعبارت صحيح‌تر Foundahion of the Ashmolean در آكسفورد Oxford پا گرفت.
اولين موزه در آمريكا بسال 1750 م در دانشگاه هاروارد تحت عنوان اتاق عجائب تاسيس گرديد.
در سال 1759 م ويليام هشتم در آلمان موسس موزه Kassel گرديد و همزمان با او موزه British museum در انگليس گشايش يافت.
موزه‌ها و گالريها از اواسط قرن هيجدهم در پايتختهاي اروپايي پديدار شدند. اين امر غالباً با حمايت و جانبداري سلاطين صورت مي‌گرفت و اكثر كشورها با همكاري يكديگر اقدام به تأسيس موزه‌هايي جهت تبادل آثار باستاني و هنري خويش مي‌نمودند.
در تاريخ 30 اوت 1792 م در فرانسه بر اساس تصويب نامه F. N. C. موزه‌ها جنبه عمومي و ملي يافت.
همزمان با اين عمل موزه لوور louver بعنوان مكاني براي استفاده عموم در سال 1792 م افتتاح شد كه سنگ زيرين بناي موزه‌ها در قرن 19 ميلادي گرديد.
کتايون صارمي و همکاران در سال (1372)، پژوهشي تحت عنوان موزه هاي ايران به عمل آوردند که هدف از تدوين اين کتاب معرفي موزه هاي ايران است که در برگيرنده و معرف انواع اشيا و دست ساخته هاي هنري و تاريخي مردم ايران و نيز سير تحول و تکامل و تأثير پذيري متقابل انسان و محيط است … در اين کتاب تمامي موزه هاي موجود در ايران با ذکر جزئيات به صورت موجز و با زباني ساده معرفي شده اند. پژوهش و بررسي و معرفي در اين زمينه شامل تاريخچة موزه، نوع بنا، تعداد طبقات، نوع موزه، نوع آثار، سال تأسيس، ساعات بازديد، نشاني، شماره تلفن و غيره است … در کتاب حاضر موزه ها بر حسب نام استان طبقه بندي و به دو دسته تقسيم شده اند:
1) موزه هاي وابسته به سازمان ميراث فرهنگي کشور
2) موزه هاي وابسته به ساير ارگان ها
محمد زاهدي در سال (1391) پژوهشي تحت عنوان موزه‌ها – مديريت انجام داد که توسط نشر چهارباغ اصقهان به چاپ رسانيد، در اين كتاب ذيل چهار فصل، اطلاعاتي درباره موزه‌داري به طبع رسيده است. مولف مطالب اين فصل را با استناد به كتاب‌هاي منتشر شده از سوي يونسكو (Museums and Monuments)تدوين كرده، همچنين كوشيده است شيوه موزه‌داري را متناسب با موزه‌هاي ايران و برنامه‌هاي آينده آن را شرح دهد.
هاشم ميرزايي در سال (1392) پايان نامه اي تحت عنوان موزه ارائه داد که هدف از رساله مشاهده‏ اشياء و بررسي چگونگي موجوديت و عوامل ايجاد آن،در بطن فرهنگهاي گذشته،بخاطر پربارتر کردن آتيه فرهنگي،فرو رفت و به پژوهش‏ پرداخت،از طريق آنچه در موزه‏ها در معرض ديد قرار دارد،زندگي انسانها ادوار گوناگون را،از ديدگاههاي مذهبي،سياسي،اقتصادي،هنري و غيره ميتوان تحقيق و بررسي کرد.
ديويد داسام1 پژوهشي تحت عنوان راهنماي تشريحي راه اندازي موزه با نگاهي به اکو موزه با ترجمه اي زينب مرادي که درسال 1387 چاپ شد کمتر از نيمي از مطالب اين کتاب، کتاب شناسي مي باشد. کتاب شناسي اي که در پايان اين کتاب مورد استفاده قرار گرفته است، از انتشارات شوراي بين المللي موزه ها (ايکوم) بوده که به دو زبان فرانسه و انگليسي در سال 2003 به چاپ رسيده است و يکي از معتبرترين و جامع ترين منابع کتاب شناسي موزه داري، اکوموزه داري، اکونو موزه داري و عناوين مرتبط است.
1-6-1- تعريف موزه
ريشه واژه موزه از لغت يوناني ” موزين” “Mousein ” به معناي مقر زندگي موز “mouse ” الهه هنر و صنايع در اساطير يونان باستان اقتباس شده است و در زبان انگليسي تلفظ ميوزيم “museum ” و در زبان فرانسه موزه “MUSEE ” را به خود گرفته است . در حوالي دهه 1290 ه.ق. تلفظ فرانسه ” موزه ” به زبان فارسي نيز راه يافت . پيشينه آن باز مي گردد به سفرهاي ناصرالدين شاه قاجار به اروپا و ديدن موزه هاي آن ديار و تصميم او به ايجاد مشابه آن در ارگ سلطنتي تهران و انتخاب نام ” موزه” براي آم .
اكنون هزاران مؤسسه با نام موزه در سراسر جهان و متجاوز از صد موزه در ايران عهده دار اشاعه فرهنگ جوامع مختلف مي باشند .
1-6-2- تاريخچه موزه در جهان
مجموعه سازي براي انسان امري فطري است و ذوق و سليقه در گردآوري آن بي شك همواره همراه او بوده است . در دوران نوسنگي ، انسان مجموعه هايي از صدف، گوش ماهي، سنگريزه و استخوان جانوران را گردآوري و از آن براي تزيينات استفاده مي نمود . در مراحل بعدي تمدن ، اين مجموعه ها بيانگر شيوه هاي اعتقادي و آييني اقوام مختلف گرديد . مجموعه هاي تزييني و تجملي اي كه خصوصاً در قبرستانهاي تمدنهاي باستان بين النهرين و فلات ايران يافت شد اعتقاد به زندگي پس از مرگ را نشان داد. در عهد باستان اشياء گرانبها و نفيس كه كلاً جنبه نذري داشت براي بر آوردن نيازها در درون زيارتگاهها و معابد گردآوري مي شد . اين امر در تمام جوامع تمدنهاي باستاني فراوان يافت مي شود . در جامعه امروزي ما موزه نمايانگر نهادي شدن اين گرايش همگاني به گردآوري است .
در دوره رنسانس (از قرن 14 تا 16 م . ) به سبب دگرگونيهاي اساسي و تحولات فكري كه در جوامع اروپايي پديد آمد، صاحبان مجموعه ها ديگر به مجموعه ي خود فقط به چشم سرمايه مالي نگاه نمي كردند، بلكه به ارزش هنري و فرهنگي آنها نيز پي بردند و بدين جهت مجموعه ها از مخفيگاهها در آمده ، به درون تالار نمايش منتقل شدند . در اين هنگام داشتن مجموعه اي از اشياء هنري نه تنها علامت ثروت بلكه نشان دهنده علاقه صاحبان آنها به هنر و فرهنگ نيز بود . حتي دانشمندان و علاقه مندان به آثار هنري عده اي را براي گردآوري آثار نخبه به نقاط مختلف جهان نيز مي فرستادند . آنان با فزوني يافتن تعداد اشياء مجموعه ها ، از كارشناسان و افرادي كه اطلاعاتي در زمينه هاي مختلف فرهنگي داشتند دعوت مي كردند تا اشياء را مطالعه كنند و مقالاتي درباره آنها بنويسند . براي نمايش آثار هنري حجيم خود مانند مجسمه و تابلوهاي بزرگ نقاشي، اتاقهايي نورگير با طول زياد و عرض كم ساختند و آن را گالري ناميدند . برخي از مجموعه داران نيز با الهام از “موز” گالريهاي خود را “موزه ” ناميدند . از آن پس واژه موزه در دوره رنسانس درباره مجموعه هاي هنري متداول گشت .
1-6-3- نهادينه شدن موزه ها
گشوده شدن مجموعه هاي خصوصي به روي مردم (سده 17 و 18 م . ) ، رنسانس و سپس انقلاب صنعتي در انگلستان و اروپاي غربي ( 1750-1850 ميلادي ) افكار جديد و تأثيرات اساسي اي در زمينه هاي سياسي ، اقتصادي و اجتماعي در غرب پديد آورد كه در پي آن لزوم بهره مندي كليه افراد جامعه از تمامي امتيازات و مزاياي اجتماعي احساس شد . لذا در اين ايام مجموعه هاي خصوصي با نام ” موزه ” در اختيار عموم افراد جامعه قرار گرفت . در سال 1683 م . موزه آشمولين نخستين موزه ملي بر مبناي يك مجموعه خصوصي در شهر آكسفورد انگلستان گشايش يافت.
1-7- روش تحق?ق
ا?ن پژوهش داراي ماه?ت? توص?ف? و تحل?ل? است و آنچه در اين تحقيق مي باشد در راستا مطالعات كتابخانه اي و ميداني و استفاده از سايت هاي اينترنتي در اين زمينه و همچنين مصاحبه با افرادي كه در اين زمينه تخصص دارند است. راهبرد تحقيق شامل استفاده از اسكيس هاي از نماي ساختمان است كه به شكلي سامان يافته تعغيراتي آزمايشي را در نما ايجاد ميكند. و با بررسي نكات وجنبه هاي مثبت رويكرد معماري مدرن واستفاده از آنها بتوانيم گامي موثر در اين راستا برداريم. و همچن?ن محدوده مکان? آن شهرهمدان است.
1-8- روش گردآوري اط?عات
– در ا?ن پا?ان نامه گردآوري اط?عات مورد ن?از بصورت کتابخانه اي و م?دان? انجام شده است
– اط?عات کتابخانه اي در حوزه مطالعات تار?خ?، اقل?م?، اجتماع?، جمع?ت?، کالبدي، مفاه?م کل? و ضوابط و استانداردهاي طراح? م?باشد.
– مطالعات م?دان? در خصوص بررس? و شناخت کامل سا?ت و ته?ه تصاو?ر از زوا?اي مختلف زم?ن پروژه و محدوده طراح? از نظر عوامل طب?ع?، تار?خ? و مح?ط? م?باشد.
– بازد?د از وضع?ت موجود زم?ن پروژه و برداشت اط?عات مورد ن?از بصورت بازد?د م?دان?
– شبکه جهان? اط?عات (ا?نترنت).
1-9- ابزار گردآوري اط?عات
ابزار تحق?ق تابع روش است. لذا اط?عات مورد ن?از در ا?ن تحق?ق از طر?ق اسناد و مدارك، مشاهده، ته?ه نقشه، عکس و…جمع آوري م? شود. ا?ن ابزار شامل بازد?دهاي م?دان?، سا?ت هاي ا?نترنت? و تصاو?ر ماهواره اي در جهت تحل?ل م? باشد.
1-9- روش تجز?ه و تحل?ل اط?عات
در اين پژوهش ابتدا با بهره گيري از اطلاعات و منابع موجود در زمينه موزه و فرآيندهاي طراحي موزه‌هاي موجود در جهان به بررسي کلي موزه مي‌پردازيم. و پس از آن بافت همدان را از لحاظ جغرافيايي، تاريخي، فرهنگي بررسي خواهيم کرد. و پس از آن با توجه به اين موارد، به برنامه ريزي براي طراحي موزه هنرهاي معاصر در بافت معاصر شهر همدان خواهيم پرداخت و در آخر طرح نهايي اين موزه را مشاهده خواهيم کرد.
1-11- نتيجهگيري
نتيجه مي گيريم که ما بايد در زمينه هنر که خود زباني ديگر براي تعريف حقايق است کوشا باشيم. با وجود موزه هنرهاي معاصردر شهر همدان مي توان در اين مکان فرصتي براي تعالي و به نمايش گذاشتن آثار هنرمندان بزرگ اين شهر باشد. با توجه به آشنايي مردم جامعه به هنر و ايجاد رابطه با آن مي توان از دغدغه هاي فکري و مادي کم نمود و آرامش فکري در جامعه ايجاد کرده و فرهنگ جامعه را به طرف تکامل بيشتر رهنمود نمود. نقش حياتي موزه ها در جوامع بشري نقشي بديع، ماندگار و مروج ناب ترين پديده هاي فرهنگي است.
فصل دوم
کليات پژوهش
2-1- مقدمه
تعريف موزه‌ فرهنگ‌نامه‌هاي مشهور و معتبر دنيا در مورد موزه‌ تعاريف و تعابير متنوع و مختلفي ارايه داده‌اند. بنيادهايي كه سه وظيفه اصلي جمع‌آوري نگهداتش و نمايش اشياء را برعهده دارند. اين اشياء ممكن است نمونه‌هايي از طبيعت در ارتباط با زمين شناسي، ستاره شناسي يا زيست شناسي باشد يا آنكه آفريده‌هاي انساني را در تاريخ هنر، يا علم تجسم بخشد. اما امروزه موزه‌ها عملكرد گسترده‌تري پيدا كرده‌اند و با تعريف و تفسيرهايي كه دانشمندان موزه‌شناس بزرگ دنيا و مهمتر از همه سازمان جهان موزه‌ها (آيكوم) از موزه و موزه‌داري در دنيا داده است. ميدان عمل موزه‌ها از اين تعريف گذشته و طيف بسيار وسيع و متنوع و پيچيده‌اي به خود گرفته است. موزه‌ها جلوه‌گر هنر، فرهنگ، صنعت، اعتقادات و باورهاي اقوام گذشته هستند. موزه‌ها آينه عبرت و تجلي‌گاه ذوق و استعداد و خلاقيت و دانش مردماني است كه زماني كه در اين سرزمين يا هر جاي ديگر از اين كره خاكلي زندگي را به تجربه نشستند. موزه‌ها شكوه تولد، صلابت جواني و خزان زندگي را به نمايش مي‌گذارند و عرصه وسيع تجربه و پند و اندرزند.
2-2-1- تعريف موزه مطابق با سازمان بين المللي ايکوم
2-2-1-1- سازمان بين المللي ايکوم
بزرگترين و معتبرترين مرکزي که به امر سازماندهي موزه و موزه‌داري و تخصصهاي مربوط به اين موضوع در سطح جهان مي‌پردازد و از نقطه نظر صلاحيت بي‌همتاست، سازماني است به نام ايکوم، شوراي بين المللي موزه‌ها2 که به اختصار ايکوم3 ناميده مي‌شود، سازماني است غيردولتي و وابسته به سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد يا همان يونسکو، سازمان ايکوم متشکل از کميته‌هاي ملي است که شامل اعضاي انفرادي، سازماني، پشتيباني و داوطلب است. هر يک از کميته‌هاي بين المللي، که هسته‌هاي تخصصي ايکوم را تشکيل مي‌دهند از بين حداقل ده عضو حرفه‌اي در يکي از زمينه‌ها و حوزه‌هاي تخصصي مرتبط به وجود مي‌آيد. مجمع عمومي ايکوم رکن اصلي آن است. و هر سه سال يکبار، با حضور اعضا و به منظور اصلاح اساسنامه، انتخاب رئيس و شوراي اجرايي، تعيين و تنظيم برنامه‌ها و بودجه سه ساله و… تشکيل مي‌شود.
کنفرانس عمومي ايکوم، مرجع اصلي و يگانه‌اي است که موضوعات تخصصي و حرفه‌اي مربوط به موزه‌ها (در انواع و اقسام) را هدايت مي‌نمايد، و اهداف جديد و مطابق زمان را تدوين مي‌کند.
ايکوم داراي يک نفر دبير کل است که به وسيله اعضاي شوراي اجرايي انتخاب مي‌شود و زيرنظر رئيس اين سازمان مشغول به کار مي‌شود. اهم وظايف دبير ايکوم سرپرستي و مديريت دبيرخانه و مرکز اسناد سازمان است.
به يقين مي‌توان گفت مهمترين، اصلي‌ترين و بزرگترين رخداد و اتفاقي که در طول فعاليت اين سازمان رخ مي‌دهد، کنفرانس عمومي آن است. در اين گرد هم‌آيي فرصتي پيش مي‌آيد تا معتبرترين و برجسته‌ترين کارشناسان، صاحبنظران و شخصيتهاي موزه‌اي جهان در يک مکان گرد هم آيند و



قیمت: تومان


پاسخ دهید